{"id":2846,"date":"2020-06-30T08:11:21","date_gmt":"2020-06-30T06:11:21","guid":{"rendered":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/?p=2846"},"modified":"2026-02-09T10:04:39","modified_gmt":"2026-02-09T09:04:39","slug":"pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/","title":{"rendered":"Pozosta\u0142e minikomputery – co poza Raspberry i Arduino?"},"content":{"rendered":"Czas czytania:<\/span> 11<\/span> min.<\/span><\/span>\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tMinikomputery <\/a><\/b>to szeroka grupa urz\u0105dze\u0144 i modu\u0142\u00f3w elektronicznych u\u017cywanych tak przez hobbyst\u00f3w, jak i profesjonalist\u00f3w w aplikacjach sterowania i kontroli system\u00f3w elektronicznych. Minikomputery znale\u017a\u0107 mo\u017cna mi\u0119dzy innymi w systemach automatyki przemys\u0142owej i domowej, sprz\u0119cie AGD czy urz\u0105dzeniach multimedialnych. Dodatkowo tego rodzaju uk\u0142ady cz\u0119sto wykorzystywane s\u0105 jako p\u0142ytki edukacyjne s\u0142u\u017c\u0105ce do nauki programowania, elektroniki i obs\u0142ugi systemu operacyjnego Linux.\n
Arduino<\/strong> to mikrokontroler do prostych projekt\u00f3w sprz\u0119towych, np. automatyki czy robotyki. Raspberry Pi to minikomputer z systemem operacyjnym, idealny do zaawansowanych zada\u0144, jak analiza danych czy AI. Wyb\u00f3r zale\u017cy od projektu \u2013 Arduino do prostych, Pi do z\u0142o\u017conych zastosowa\u0144.<\/div>\nMinikomputery wyr\u00f3\u017cnia kilka podstawowych cech. Pierwsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 jest wysoki stopie\u0144 integracji. Tego rodzaju modu\u0142y integruj\u0105 wszystkie elementy i funkcje w jednym urz\u0105dzeniu; na jednej p\u0142ytce drukowanej znajduj\u0105 si\u0119 uk\u0142ady odpowiedzialne za zasilanie wszystkich element\u00f3w systemu: procesora, pami\u0119ci i uk\u0142ad\u00f3w GPIO, kt\u00f3re tak\u017ce zintegrowane s\u0105 (zazwyczaj na sta\u0142e) w jednym module. Z uwagi na to minikomputery nie oferuj\u0105 zbyt wielu mo\u017cliwo\u015bci aktualizacji swoich parametr\u00f3w; oferuj\u0105 jednak ogromne mo\u017cliwo\u015bci rozbudowy systemu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obecnych na rynku minikomputer\u00f3w wyposa\u017conych jest w szerok\u0105 gam\u0119 interfejs\u00f3w wej\u015bcia i wyj\u015bcia pozwalaj\u0105cych na do\u0142\u0105czanie do nich innych modu\u0142\u00f3w. Wyprowadzone s\u0105 cyfrowe linie I\/O oraz interfejsy takie jak I2<\/sup>C, SPI, UART, I2<\/sup>S i inne. Dodatkowo szereg minikomputer\u00f3w obecnych na rynku wyposa\u017cony jest w zintegrowane przetworniki analogowo-cyfrowe (ADC) oraz cyfrowo-analogowe (DAC), kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na prac\u0119 z sygna\u0142ami analogowymi.\n\nObecnie istnieje wiele rodzin minikomputer\u00f3w przeznaczonych do zastosowa\u0144 edukacyjnych i hobbystycznych. Jednak\u017ce to dwie linie modu\u0142\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce tego rodzaju systemy spopularyzowa\u0142y si\u0119 i zrewolucjonizowa\u0142y spos\u00f3b nauki elektroniki i programowania system\u00f3w wbudowanych. Tymi dwoma rodzinami modu\u0142\u00f3w s\u0105 Arduino <\/a><\/b>oraz Raspberry Pi<\/a><\/b>. Systemy te po\u0142o\u017cy\u0142y podwaliny pod now\u0105 klas\u0119 urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re trafi\u0142y g\u0142\u00f3wnie do hobbyst\u00f3w i stworzy\u0142y ca\u0142y ekosystem system\u00f3w deweloperskich, kt\u00f3re pozwoli\u0142y na bardzo proste tworzenie prototypowych urz\u0105dze\u0144 elektronicznych.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRaspberry Pi - Sprawd\u017a opinie<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Arduino<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Arduino\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Bestsellerowy Arduino Uno Rev3.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W 2005 roku w oparciu o prace Hernando Barrag\u00e1na (tw\u00f3rcy platformy Wiring) Massimo Banzi i David Cuartielles stworzyli modu\u0142\u00a0Arduino<\/a><\/b>. W ich za\u0142o\u017ceniu mia\u0142o to by\u0107 \u0142atwe w obs\u0142udze, programowalne urz\u0105dzenie do interaktywnych projekt\u00f3w artystycznych. Konstrukcja powsta\u0142a w Interaction Design Institute Ivrea we W\u0142oszech. David Mellis opracowa\u0142 oprogramowanie Arduino oparte na platformie Wiring. Wkr\u00f3tce do projektu do\u0142\u0105czyli Gianluca Martino i Tom Igoe, a ca\u0142a pi\u0105tka znana jest jako pierwotni za\u0142o\u017cyciele Arduino. Chcieli oni urz\u0105dzenia, kt\u00f3re by\u0142oby proste w obs\u0142udze i konfiguracji; \u0142atwe do pod\u0142\u0105czenia do r\u00f3\u017cnych element\u00f3w (takich jak przeka\u017aniki, silniki czy czujniki) i do zaprogramowania. Musia\u0142o by\u0107 tak\u017ce niedrogie, by by\u0142o dost\u0119pne dla student\u00f3w i artyst\u00f3w. Wybrali oni rodzin\u0119 AVR 8-bitowych mikrokontroler\u00f3w firmy Atmel i zaprojektowali niezale\u017cn\u0105, otwart\u0105 p\u0142ytk\u0119 drukowan\u0105 z \u0142atwymi w u\u017cyciu po\u0142\u0105czeniami, napisali oprogramowanie rozruchowe (bootloader) dla mikrokontrolera i spakowali wszystko w proste, zintegrowane \u015brodowisko programistyczne (IDE), kt\u00f3re korzysta\u0142o z program\u00f3w zwanych \u201eszkicami\u201d. Rezultatem by\u0142o Arduino.<\/p>

Od tego czasu ekosystem Arduino rozwija si\u0119 w kilku r\u00f3\u017cnych kierunkach. Niekt\u00f3re wersje modu\u0142\u00f3w by\u0142y mniejsze od orygina\u0142u, a niekt\u00f3re jeszcze wi\u0119ksze i wyposa\u017cone w szersze mo\u017cliwo\u015bci. Ka\u017cda z nich ma okre\u015blon\u0105 nisz\u0119 do wype\u0142nienia. Wsp\u00f3lnym elementem wszystkich jest biblioteka AVR-GCC dla \u015brodowiska uruchomieniowego Arduino, kt\u00f3ra jest dostarczana z Arduino IDE oraz wbudowany bootloader wst\u0119pnie zainstalowany w mikrokontrolerze ka\u017cdej p\u0142ytki Arduino. Oryginalna rodzina modu\u0142\u00f3w Arduino wykorzystuje mikrokontrolery opracowane przez firm\u0119 Atmel Corporation z San Jose w Kalifornii (obecnie wykupion\u0105 przez Microchipa). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 konstrukcji Arduino wykorzystuje 8-bitow\u0105 seri\u0119 mikrokontroler\u00f3w AVR, ale linia Due jest pewnym wyj\u0105tkiem, gdy\u017c wyposa\u017cona jest w 32-bitowy procesor z rdzeniem ARM Cortex-M3. Uk\u0142ady z Due radykalnie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od typowych urz\u0105dze\u0144 AVR.<\/p>

Tym, co wyr\u00f3\u017cnia Arduino spo\u015br\u00f3d innych modu\u0142\u00f3w deweloperskich z uk\u0142adami z rodziny AVR, jest \u015brodowisko programistyczne i stworzony wok\u00f3\u0142 Arduino tzw. ekosystem. Jak twierdz\u0105 sami tw\u00f3rcy Arduino, IDE dost\u0119pne dla wszystkich u\u017cytkownik\u00f3w Arduino to kamie\u0144 w\u0119gielny koncepcji Arduino. \u015arodowisko to pozwala w prosty i zunifikowany dla wszystkich uk\u0142ad\u00f3w spos\u00f3b korzysta\u0107 z modu\u0142\u00f3w kompatybilnych ze standardem Arduino. Jest ono kluczowym elementem ekosystemu Arduino. Drugim, nie mniej istotnym jego elementem, jest spo\u0142eczno\u015b\u0107. Z jednej strony sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 producenci modu\u0142\u00f3w rozszerze\u0144 kompatybilnych z Arduino, a z drugiej u\u017cytkownicy licznych for\u00f3w internetowych i innych miejsc wymiany my\u015bli, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie pomagaj\u0105 wszystkim z wej\u015bciem w ten \u015bwiat, nauk\u0105 programowania i rozwi\u0105zywaniem nawet bardzo zaawansowanych problem\u00f3w, jakie mo\u017cna napotka\u0107, tworz\u0105c w\u0142asne urz\u0105dzenia oparte o modu\u0142y Arduino.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Raspberry Pi<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Z\u0142\u0105cza\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Widok na z\u0142\u0105cza Raspberry Pi 4 model B WiFi DualBand Bluetooth 2GB RAM 1,5GHz.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tRaspberry Pi<\/a><\/b> to kompaktowy komputer jednop\u0142ytkowy stworzony w Wielkiej Brytanii z pocz\u0105tkowym zamiarem dostarczenia taniego urz\u0105dzenia komputerowego dla edukacji. Jednak od czasu premiery wyr\u00f3s\u0142 on daleko poza sfer\u0119 akademick\u0105. Standardowo Raspberry Pi mierzy zaledwie 85,60 mm x 56 mm x 21 mm i wa\u017cy oko\u0142o 50 g (dok\u0142adna waga zale\u017cna jest od modelu komputera). Ma\u0142y rozmiar sprawia, \u017ce idealnie nadaje si\u0119 do system\u00f3w wbudowanych, urz\u0105dze\u0144 automatyki domowej, automat\u00f3w do gier lub budowania ma\u0142ych klastr\u00f3w z wieloma urz\u0105dzeniami.\n\nPocz\u0105tki tego komputera si\u0119gaj\u0105 Laboratorium Komputerowego na uniwersytecie w Cambridge. Tam w 2006 roku informatyk Eben Upton wraz z Robem Mullinsem, Jackiem Langiem i Alanem Mycroftem zmartwieni faktem, \u017ce studenci przybywaj\u0105cy na studia komputerowe odeszli za daleko od technicznych aspekt\u00f3w informatyki, postanowili stworzy\u0107 proste urz\u0105dzenie edukacyjne maj\u0105ce pom\u00f3c w nauce podstaw. By\u0142o to w du\u017cej mierze spowodowane obowi\u0105zuj\u0105cymi programami szkolnymi, kt\u00f3re k\u0142ad\u0142y nacisk przede wszystkim na u\u017cywanie komputer\u00f3w, a nie na rozumienie zasad ich dzia\u0142ania.\n\nW wyniku tej troski powsta\u0142a fundacja Raspberry Pi. W ci\u0105gu nast\u0119pnych sze\u015bciu lat zesp\u00f3\u0142 pracowa\u0142 nad opracowaniem taniego i dost\u0119pnego urz\u0105dzenia, kt\u00f3re pomog\u0142oby szko\u0142om w nauczaniu zagadnie\u0144 takich jak programowanie (zw\u0142aszcza niskopoziomowe) i elektronika. W ten spos\u00f3b chcieli oni przybli\u017ca\u0107 uczniom, jak dzia\u0142a komputer. Pierwsze komercyjne wydanie komputera jednop\u0142ytkowego Raspberry Pi mia\u0142o miejsce w lutym 2012 roku. Od tego czasu system przeszed\u0142 szereg zmian, pojawi\u0142o si\u0119 wiele wersji i modeli r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 wydajno\u015bci\u0105 procesora, ilo\u015bci\u0105 pami\u0119ci RAM etc. Pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce modu\u0142y z linii Zero<\/a><\/b> – jeszcze mniejsze i ta\u0144sze komputery jednop\u0142ytkowe do najprostszych projekt\u00f3w.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Klony Arduino<\/h2>

Ekosystem Arduino w du\u017cej mierze sk\u0142ada si\u0119 z pewnego standardu narzuconego z jednej strony przez Arduino IDE, a z drugiej przez format mechaniczny pierwszych modu\u0142\u00f3w Arduino. Wiele firm produkuje elementy kompatybilne<\/a><\/b> z tym ekosystemem. Dzi\u0119ki ogromnej elastyczno\u015bci \u015brodowiska powsta\u0142o wiele modu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re okre\u015bla\u0107 mo\u017cna klonami Arduino. Nie s\u0105 one jednak zazwyczaj bezpo\u015brednimi jego kopiami, a tylko s\u0105 z nim kompatybilne. Cz\u0119sto modu\u0142y te wykorzystuj\u0105 inne mikrokontrolery i oferuj\u0105 znacznie szersze mo\u017cliwo\u015bci ni\u017c oryginalny modu\u0142 Arduino. Na rynku jest obecnych wielu producent\u00f3w dostarczaj\u0105cych modu\u0142y kompatybilne<\/a><\/b> ze \u015brodowiskiem Arduino. S\u0105 to firmy takie jak Adafruit<\/a><\/b>, DFRobot<\/a><\/b>, Cytron<\/a><\/b>, Pololu<\/a><\/b> czy SparkFun<\/a><\/b>. Produkuj\u0105 one liczne modu\u0142y wykorzystuj\u0105ce mikrokontrolery z rodziny AVR, uk\u0142ady SoC z wbudowanym interfejsem Wi-Fi firmy Espressifa i mikrokontrolery z rodziny STM32 wykorzystuj\u0105ce rdzenie ARM.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Modu\u0142y z uk\u0142adami Espressifa<\/h2>

Na rynku modu\u0142\u00f3w kompatybilnych ze \u015brodowiskiem programistycznym Arduino ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 modu\u0142y wyposa\u017cone w uk\u0142ady produkowane przez firm\u0119 Espressifa. Wykorzystywane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie dwa uk\u0142ady – ESP8266 oraz ESP32. To, co wyr\u00f3\u017cnia je na tle konkurencji, to zintegrowany, kompletny interfejs komunikacji bezprzewodowej Wi-Fi (IEEE802.11), kt\u00f3ry pozwala na bardzo \u0142atwe do\u0142\u0105czenie urz\u0105dze\u0144 wykorzystuj\u0105cych te mikrokontrolery do sieci bezprzewodowej w celu wymiany danych czy wykorzystywania RESTowych API. Arduino IDE uzupe\u0142nione o odpowiednie biblioteki daje ogromne mo\u017cliwo\u015bci w zakresie wykorzystania po\u0142\u0105czenia z sieci\u0105. Mo\u017cliwe jest realizowanie niskopoziomowej komunikacji poprzez TCP lub UDP albo wykorzystywanie wysokopoziomowych API – jako klient i jako serwer.<\/p>

ESP8266 wyposa\u017cony jest w procesor L106 – 32-bitow\u0105 jednostk\u0119 opart\u0105 na standardowej jednostce Xtensa Diamond firmy Tensilica. CPU pracuje z zegarem 80 MHz. ESP32 wyposa\u017cony jest w znacznie mocniejszy CPU LX6, tak\u017ce oparty na uk\u0142adzie Xtensa Diamond. W niekt\u00f3rych wersjach ESP32 spotka\u0107 mo\u017cna nawet uk\u0142ady dwurdzeniowe. To CPU taktowane mo\u017ce by\u0107 zegarem 160 MHz lub 240 MHz. Uk\u0142ady te wyposa\u017cone s\u0105 w zintegrowan\u0105 pami\u0119\u0107 RAM, ale wymagaj\u0105 zewn\u0119trznej pami\u0119ci Flash do przechowywania programu. Pami\u0119\u0107 t\u0105 pod\u0142\u0105cza si\u0119 poprzez standardowy interfejs QSPI.<\/p>

Uk\u0142ady wyposa\u017cone s\u0105 w kompletny transceiver i stos Wi-Fi – odpowiadaj\u0105 za warstw\u0119 fizyczn\u0105 i programow\u0105. Mog\u0105 pracowa\u0107 w sieciach 802.11 b\/g\/n z WEP, WPA i WPA2, maj\u0105 tak\u017ce zintegrowany wzmacniacz mocy, balun i uk\u0142ad dopasowuj\u0105cy. Eliminuje to konieczno\u015b\u0107 stosowania element\u00f3w RF poza uk\u0142adem scalonym. Poza tym uk\u0142ady te wyposa\u017cone s\u0105 w linie GPIO, a tak\u017ce popularne interfejsy cyfrowe – SPI, I2<\/sup>C, I2<\/sup>S, UART oraz przetworniki analogowo-cyfrowe (i cyfrowo analogowe w przypadku ESP32). Dzi\u0119ki temu s\u0105 one w stanie kontrolowa\u0107 o wiele wi\u0119cej ni\u017c tylko sam\u0105 komunikacj\u0119 poprzez Wi-Fi.<\/p>

Dost\u0119pnych jest wiele modu\u0142\u00f3w wykorzystuj\u0105cych opisane uk\u0142ady firmy Espressif – najcz\u0119\u015bciej w postaci zintegrowanych system\u00f3w w module (SoM), takich jak ESP-WROOM-02 czy ESP32-WROOM-32. Maj\u0105 one zintegrowane elementy takie jak pami\u0119\u0107 programu QSPI Flash, anten\u0119 Wi-Fi i inne. Na podstawie tych modu\u0142\u00f3w producenci tacy jak Adafruit (linia p\u0142ytek Feather), Cytron (p\u0142ytka ESPresso i ESPresso Lite) DFRobot (modu\u0142y Beetle, FireBeetle oraz Bee) czy SparkFun (modu\u0142y Thing i ESP32 Thing) dostarczaj\u0105 kompatybilne z Arduino IDE p\u0142ytki deweloperskie, mog\u0105ce \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Wi-Fi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Modu\u0142y z uk\u0142adami z rdzeniem ARM<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Particle\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Photon - przyk\u0142ad miniaturowego modu\u0142u z mikrokontrolerem STM32 wyposa\u017conego w rdze\u0144 ARM Cortex M3 120 MHz.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rdzenie ARM s\u0105 jednymi z najcz\u0119\u015bciej i najszerzej wykorzystywanych rdzeni mikrokontroler\u00f3w i mikroprocesor\u00f3w w ca\u0142ej elektronice. \u2018Du\u017ce\u2019 ARMy znajdziemy w smartfonach, tabletach i komputerach, ale firma ARM stworzy\u0142a te\u017c szereg mniejszych rdzeni, z kt\u00f3rych wiele znalaz\u0142o zastosowanie w mikrokontrolerach, w tym w modu\u0142ach zgodnych z Arduino. Uk\u0142ady firmy Nordic Semiconductor – nRF52832 oraz nRF52840 – integruj\u0105 w sobie mikrokontroler z wydajnym rdzeniem ARM Cortex-M4F oraz transceiver Bluetooth. Uk\u0142ady te znale\u017a\u0107 mo\u017cna w p\u0142ytkach uruchomieniowych produkowanych przez SparkFun. Zapewniaj\u0105 one nie tylko mo\u017cliwo\u015bci typowe dla innych p\u0142ytek Arduino – GPIO, cyfrowe interfejsy szeregowe, ale tak\u017ce pozwalaj\u0105 na budowanie system\u00f3w wykorzystuj\u0105cych nowoczesne mo\u017cliwo\u015bci interfejsu Bluetooth, takie jak pobieranie minimalnej ilo\u015b\u0107 mocy przez Bluetooth Low Energy idealne do aplikacji bateryjnych lub Bluetooth Mesh pozwalaj\u0105cy na budowanie rozleg\u0142ych sieci.<\/p>\n

Adafruit Feather M0 to linia p\u0142ytek deweloperskich firmy Adafruit <\/a><\/b>wyposa\u017cona w uk\u0142ady ATSAMD21 – kompaktowy mikrokontroler z rdzeniem ARM Cortex-M0. Jest to 32-bitowy mikrokontroler og\u00f3lnego przeznaczenia, kt\u00f3ry ma podobne mo\u017cliwo\u015bci do uk\u0142ad\u00f3w z rodziny AVR, ale jednocze\u015bnie dostarcza du\u017co wi\u0119kszej mocy obliczeniowej, dzi\u0119ki 32-bitowej architekturze i znacznie wy\u017cszej cz\u0119stotliwo\u015bci taktowania CPU. Inne p\u0142ytki z uk\u0142adami ARM Cortex-M0, takie jak modu\u0142y LoRaWAN firmy Seeeduino, uzupe\u0142nione s\u0105 dodatkowo modu\u0142ami zapewniaj\u0105cymi mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z sieci LoRa; jest to sie\u0107 komunikacji o du\u017cym zasi\u0119gu i niewielkiej pr\u0119dko\u015bci zoptymalizowana pod k\u0105tem niskiego poboru mocy. Zosta\u0142a ona stworzona do zastosowania w bateryjnie zasilanych systemach Internetu Rzeczy. Idealnie nadaje si\u0119 do konstruowania rozproszonych sieci sensor\u00f3w, system\u00f3w logistycznych (np. monitorowania pozycji i parametr\u00f3w pojazd\u00f3w w mie\u015bcie) itp. Modu\u0142y te zapewniaj\u0105 tak\u017ce kompatybilno\u015b\u0107 z Arduino IDE, co upraszcza tworzenie dla nich firmware, daj\u0105c dost\u0119p do standardowych bibliotek Arduino i przyk\u0142adowych szkic\u00f3w opracowanych w tym \u015brodowisku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pozosta\u0142e p\u0142ytki deweloperskie kompatybilne ze \u015brodowiskiem Arduino<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Grove\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Grove Creator Kit - Gamma - zestaw 40 modu\u0142\u00f3w Grove dla Arduino.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na rynku dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce modu\u0142y, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 \u015brodowisko Arduino IDE do oprogramowywania innych mikrokontroler\u00f3w. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki du\u017cej elastyczno\u015bci tego IDE – istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wgrywania do niego narz\u0119dzi programistycznych przeznaczonych do dowolnej platformy sprz\u0119towej. W ten spos\u00f3b mo\u017cliwe jest wykorzystanie Arduino IDE i, w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w, tych samych szkic\u00f3w program\u00f3w, do kontroli r\u00f3\u017cnego rodzaju modu\u0142\u00f3w.<\/p>

Obok AVR jednymi z najpopularniejszych ma\u0142ych, 8-bitowych mikrokontroler\u00f3w s\u0105 uk\u0142ady z rodziny PIC (od PIC10 do PIC18). Uk\u0142ady te produkowane s\u0105 przez firm\u0119 Microchip <\/a><\/b>(t\u0119 sam\u0105, kt\u00f3ra kupi\u0142a Atmela odpowiedzialnego za uk\u0142ady AVR). Na rynku dost\u0119pny jest szereg modu\u0142\u00f3w deweloperskich dla uk\u0142ad\u00f3w PIC, kt\u00f3re s\u0105 kompatybilne ze \u015brodowiskiem Arduino i mog\u0105 je wykorzystywa\u0107. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 PIC.duino Net, kt\u00f3re wykorzystuje specjalny mikrokontroler z linii PIC18 wyposa\u017cony w kompletny interfejs Ethernetowy, co pozwala na po\u0142\u0105czenie systemu z sieci\u0105 internet. Dodatkowo dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce modu\u0142y deweloperskie dla \u2018wi\u0119kszych\u2019 uk\u0142ad\u00f3w PIC, tj. 32-bitowych mikrokontroler\u00f3w PIC32 korzystaj\u0105cych z architektury MIPS. Firma Microchip wypu\u015bci\u0142a szereg tego rodzaju modu\u0142\u00f3w deweloperskich (np. Microchip chipKIT Uno32, Max32 i inne).<\/p>

Nowo\u015bci\u0105 na rynku mikroprocesor\u00f3w i mikrokontroler\u00f3w jest natomiast architektura RISC-V. Jest to architektura sprz\u0119towego zestawu instrukcji (ISA) typu open source oparta na ustalonych zasadach architektury o zredukowanej liczbie instrukcji (RISC). Projekt rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w 2010 r. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, ale wielu wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w to wolontariusze niezwi\u0105zani z uniwersytetem. W przeciwie\u0144stwie do innych projekt\u00f3w akademickich, kt\u00f3re s\u0105 zoptymalizowane g\u0142\u00f3wnie dla uproszczenia prezentacji zasad dzia\u0142ania, projektanci RISC-V twierdz\u0105, \u017ce ich zestaw instrukcji nadaje si\u0119 do praktycznego zastosowania. Uk\u0142ady RISC-V mog\u0105 charakteryzowa\u0107 si\u0119 daleko id\u0105c\u0105 wydajno\u015bci\u0105 w zu\u017cyciu energii czy mocy obliczeniowej. W czerwcu 2019 roku zamro\u017cono rozw\u00f3j architektury na wersji 2.2 w przestrzeni u\u017cytkownika oraz 1.11 uprzywilejowanego ISA, aby mo\u017cliwe by\u0142o tworzenie oprogramowania i sprz\u0119tu. RISC-V doczeka\u0142o si\u0119 praktycznej implementacji w postaci procesor\u00f3w i mikrokontroler\u00f3w. Te ostatnie zaw\u0119drowa\u0142y do modu\u0142\u00f3w kompatybilnych z Arduino.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"P\u0142ytka\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
P\u0142ytka rozwojowa Maixduino AI - K210 RISC-V AI - przyk\u0142ad klonu Arduino opartego na procesorze RISC-V.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Na rynku obecnych jest obecnie kilka firm, kt\u00f3re tworz\u0105 konstrukcje oparte na RISC-V. Wiod\u0105c\u0105 pozycj\u0119 zajmuje obecnie SiFive, kt\u00f3ra stworzy\u0142a szereg elastycznych projekt\u00f3w mikrokontroler\u00f3w i mikroprocesor\u00f3w RISC-V. Firma ta, na podstawie uk\u0142adu SiFive E31 stworzy\u0142a modu\u0142 deweloperski HiFive1, kt\u00f3ry posiada pe\u0142ne wsparcie Arduino IDE z presetami do r\u00f3\u017cnego taktowania procesora (16\/256\/320 MHz) oraz portowan\u0105 bibliotek\u0105 Arduino, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe jest \u0142atwe przenoszenie szkic\u00f3w Arduino z innych platform na ten modu\u0142.<\/p>

Innym, bardzo ciekawym modu\u0142em wykorzystuj\u0105cym uk\u0142ady o architekturze RISC-V jest AI Hat firmy Grove. Jest to z jednej strony nak\u0142adka HAT dla modu\u0142u Raspberry Pi, a z drugiej – mog\u0105ca zupe\u0142nie niezale\u017cnie dzia\u0142a\u0107 p\u0142ytka rozwojowa kompatybilna z Arduino IDE. Uk\u0142ad ten skonstruowano w oparciu o modu\u0142 Sipeed MAix M1 z procesorem Kendryte K210. Jest to dwurdzeniowy, 64-bitowy procesor RISC-V taktowany zegarem 400 MHz, wyposa\u017cony w wydajne, potokowe FPU. Modu\u0142 AI Hat, jak sama nazwa wskazuje, dedykowany jest do pracy jako akcelerator algorytm\u00f3w AI, zw\u0142aszcza system\u00f3w widzenia maszynowego dla komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych Raspberry Pi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Komputery jednop\u0142ytkowe<\/h2>

Komputer jednop\u0142ytkowy to kompletny komputer zbudowany na pojedynczej p\u0142ytce drukowanej z procesorem (lub procesorami ami), pami\u0119ci\u0105, uk\u0142adami wej\u015bcia i wyj\u015bcia (I\/O) i innymi niezb\u0119dnymi do dzia\u0142ania komputera elementami, takimi jak subsystemy zarz\u0105dzania zasilaniem. Komputery jednop\u0142ytkowe wykorzystuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej jako systemy demonstracyjne lub modu\u0142y rozwojowe do system\u00f3w edukacyjnych, lub do wykorzystania jako kontrolery wbudowane w systemach przemys\u0142owych. Wiele rodzaj\u00f3w komputer\u00f3w domowych czy komputer\u00f3w przeno\u015bnych integruje wiele ze swoich funkcji na jednej p\u0142ytce drukowanej, jednak\u017ce z uwagi na fakt, \u017ce nie wszystkie elementy komputera zintegrowane s\u0105 na jednym PCB, nie m\u00f3wimy tutaj o komputerze jednop\u0142ytkowym.<\/p>

W przeciwie\u0144stwie do komputer\u00f3w stacjonarnych, komputery jednop\u0142ytkowe cz\u0119sto nie wykorzystuj\u0105 gniazd rozszerze\u0144 do dodawania funkcji peryferyjnych lub modu\u0142\u00f3w rozszerzenia do system\u00f3w. Komputery jednop\u0142ytkowe budowane s\u0105 przy u\u017cyciu szerokiej gamy mikroprocesor\u00f3w. Proste konstrukcje stosowane przez hobbyst\u00f3w cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 statyczn\u0105 pami\u0119\u0107 RAM i tanie 8- lub 16-bitowe procesory. Innym typem komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych s\u0105 serwery kasetowe. Poszczeg\u00f3lne kasety takiego serwera s\u0105 kompletnymi komputerami serwerowymi, zapakowanymi s\u0105 w kompaktowej formie.<\/p>

Szczeg\u00f3lnymi rodzajami komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych s\u0105 tzw. komputer-na-nodule (SoM). Zawieraj\u0105 one wszystkie elementy komputera na jednej PCB z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, i\u017c SoM przeznaczone s\u0105 do monta\u017cu na p\u0142ytce no\u015bnej, bazowej lub innym dedykowanym monta\u017cowym PCB, kt\u00f3re wyposa\u017cone jest w elementy, kt\u00f3rych w komputerze-na-module na og\u00f3\u0142 brakuje; z\u0142\u0105cza rozszerze\u0144, dodatkowe systemy stabilizowania napi\u0119cia zasilania, etc.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Odroid<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Arduino\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Odroid N2 - Amlogic S922X Quad-Core 1,8GHz + 4GB RAM.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Odroid<\/a><\/b>\u00a0to rodzina komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych firmy Hardkernel. Nazwa tej rodziny powsta\u0142a ze z\u0142o\u017cenia s\u0142\u00f3w \u2018open\u2019 i \u2018android\u2019. Jakkolwiek nieca\u0142a dokumentacja systemu jest otwarta, to znaczna cz\u0119\u015b\u0107 dost\u0119pna jest jako open-source. Android w nazwie figuruje nieprzypadkowo: modu\u0142y te zoptymalizowano pod k\u0105tem wykorzystania tego systemu operacyjnego. Mo\u017cliwe jest jednak wykorzystanie i innych system\u00f3w operacyjnych, g\u0142\u00f3wnie dystrybucji Linuxa. Znakomitym przyk\u0142adem komputera jednop\u0142ytkowego Odroid jest model C2. Urz\u0105dzenie to wyposa\u017cono w 64-bitowy procesor z czterema rdzeniami ARM Cortex-A53 taktowanymi zegarem 1,5 GHz. Modu\u0142 ma wbudowane 2 GB pami\u0119ci RAM i slot na kart\u0119 microSD. Je\u015bli chodzi o mo\u017cliwo\u015bci dalszej rozbudowy, to Odroid C2 wyposa\u017cono w gigabitowy port Ethernet, cztery porty USB oraz wyj\u015bcie HDMI. Komputer ten ma 40-pinowe z\u0142\u0105cze GPIO kompatybilne ze standardem Raspberry Pi, dzi\u0119ki czemu wiele nak\u0142adek HAT wykorzysta\u0107 mo\u017cna i z tym komputerem jednop\u0142ytkowym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Orange Pi<\/h2>

Stworzone przez firm\u0119 Shenzhen Xunlong Software Orange Pi to rodzina komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, maj\u0105ca by\u0107 konkurencj\u0105 dla Raspberry Pi. Korzysta ona z podobnego do \u2018Maliny\u2019 formatu, jednak\u017ce modu\u0142y te nie zawsze s\u0105 mechanicznie z nimi kompatybilne. To, co utrzymuje cz\u0119\u015bciow\u0105 kompatybilno\u015b\u0107 to 40-pinowe z\u0142\u0105cze GPIO, zapewniaj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania ze znacznej cz\u0119\u015bci nak\u0142adek HAT tworzonych dla tej platformy.<\/p>

Najnowszy komputer jednop\u0142ytkowy z tej rodziny – Orange Pi 4B – ma zaawansowany SoC firmy Rockchip – RK3399, produkowany w technologii 28 nm. Integruje on w sobie szybkie sze\u015bciordzeniowe CPU w architekturze ARM big.LITTLE, sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch wydajnych rdzeni Cortex-A72 i czterech energooszcz\u0119dnych Cortex-A53. CPU jest w pe\u0142ni 64-bitowy i mo\u017ce by\u0107 taktowany zegarem do 2 GHz. SoC ma tak\u017ce zintegrowane GPU (Mali-T864) i akcelerator sieci neuronowych (SPR2801S) do przyspieszania algorytm\u00f3w sztucznej inteligencji. Na pok\u0142adzie modu\u0142u znale\u017a\u0107 mo\u017cna do 4 GB pami\u0119ci LPDDR4 RAM i 16 GB pami\u0119ci eMMC Flash. Komputer ten wyposa\u017cony jest ponadto w dosy\u0107 standardowy zestaw port\u00f3w komunikacyjnych, takich jak HDMI, USB i gigabitowy Ethernet,<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Rock Pi<\/h2>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"P\u0142ytka\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Rock Pi 4 Model B - Rockchip RK3399 Cortex A72\/A53 + 1GB RAM - WiFi\/Bluetooth.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Komputery jednop\u0142ytkowe\u00a0Rock Pi<\/a><\/b>\u00a0to jedna z najpopularniejszych obecnie p\u0142ytek w\u015br\u00f3d elektronik\u00f3w i robotyk\u00f3w. Modu\u0142y te staraj\u0105 si\u0119 o zachowanie kompatybilno\u015bci z Raspberry Pi, jednak\u017ce maj\u0105 pewne wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce je cechy; takie jak zastosowanie nowocze\u015bniejszego modu\u0142u Wi-Fi, oferuj\u0105cego wsparcie dla standardu IEEE 802.11ac, wsparcie dla Bluetooth 5.0 oraz gniazdo gigabitowego Ethernetu z funkcj\u0119 Power over Ethernet (PoE), co umo\u017cliwia zasilanie p\u0142ytki poprzez ten port, dzi\u0119ki temu do pod\u0142\u0105czenia tego komputera jednop\u0142ytkowego do sieci wystarczy nam zaledwie jeden kabel. Rock Pi 4 wykorzystuje sze\u015bciordzeniowy uk\u0142ad Rockchipa; podobny do tego, jaki znale\u017a\u0107 mo\u017cna w Orange Pi i ma 4 GB pami\u0119ci LPDDR4. Uk\u0142ad ten, opr\u00f3cz mo\u017cliwo\u015bci pod\u0142\u0105czenia karty microSD, pozwala na do\u0142\u0105czenie modu\u0142u eMMC oraz dysk\u00f3w SSD poprzez specjaln\u0105 przej\u015bci\u00f3wk\u0119. Modu\u0142 ten jest dosy\u0107 energoch\u0142onny, ale ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zasilania poprzez USB-C, co dzi\u0119ki wsparciu dla USB-PD i Qualcomm Quick Charge 2.0 \/ 3.0 poszerza mo\u017cliw\u0105 list\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 zasilania. List\u0119 t\u0119 uzupe\u0142nia tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zasilania modu\u0142u z baterii za spraw\u0105 wbudowanej przetwornicy i gniazda JST.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Banana Pi<\/h2>

Banana Pi<\/a><\/b> to linia tanich i kompaktowych komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, wyprodukowanych przez chi\u0144sk\u0105 firm\u0119 Shenzhen SINOVOIP. Sama firma nie ukrywa, \u017ce na projekt Banana Pi ogromny wp\u0142yw ma kszta\u0142t komputer\u00f3w Raspberry Pi. Banana Pi jest z nimi kompatybilny. Opr\u00f3cz Raspbiana na komputerze Banana Pi mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142a\u0107 system operacyjny NetBSD, Android, Ubuntu, Debian, Arch Linux. Firma w nowszych modu\u0142ach dostarcza w\u0142asny, podobny do Raspbiana system operacyjny – Bananian.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Banana\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Banana Pi R2 Router Quad Core 2GB RAM + 8GB eMMC.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Najnowsza iteracja komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych z tej rodziny – Banana Pi BPI-M4 – wykorzystuje wydajny SoC Realtek RTD1395. Ma do 2 GB pami\u0119ci RAM i 8 GB wbudowanej pami\u0119ci eMMC, jak r\u00f3wnie\u017c wbudowane WiFi 802.11 b\/g\/n\/ac i Bluetooth w wersji 4.2. RTD1395 jest wyposa\u017cony w wysokowydajny czterordzeniowy procesor z rdzeniami ARM Cortex-A53, z wbudowan\u0105 pami\u0119ci\u0105 podr\u0119czn\u0105 L2 512 KB. RTD1395 integruje w sobie r\u00f3wnie\u017c procesor graficzny ARM Mali-470, co pozwala na przyspieszenie przetwarzania grafiki 2D i 3D. To, co wyr\u00f3\u017cnia komputery Banana Pi na tle ich \u2018Malinowej\u2019 konkurencji, jest obecno\u015b\u0107 port\u00f3w SATA lub PCI-E (w postaci slotu M.2). Pozwalaj\u0105 one na pod\u0142\u0105czenie szybkich dysk\u00f3w twardych i pami\u0119ci SSD, co sprawia, \u017ce komputery jednop\u0142ytkowe Banana Pi idealnie nadaj\u0105 si\u0119 do budowy wydajnych i kompaktowych serwer\u00f3w NAS.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie samym Raspberry i Arduino cz\u0142owiek \u017cyje. Fachowy rzut oka na Odroid, Banana, Rock, “klony” Arduino i kilka innych propozycji.<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":60311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133,136],"tags":[35,172,99,107],"class_list":["post-2846","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arduino","category-ciekawostki","tag-arduino-tag","tag-minikomputery","tag-raspberry","tag-rpi"],"acf":[],"yoast_head":"\nPozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Botland\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/Botland\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-30T06:11:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-09T09:04:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"755\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Lesi\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Lesi\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marcin Lesi\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/802076b13f8a358284688d7634c1bfe7\"},\"headline\":\"Pozosta\u0142e minikomputery – co poza Raspberry i Arduino?\",\"datePublished\":\"2020-06-30T06:11:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-09T09:04:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/\"},\"wordCount\":3784,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg\",\"keywords\":[\"Arduino\",\"minikomputery\",\"Raspberry\",\"RPi\"],\"articleSection\":[\"Arduino\",\"Ciekawostki\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/\",\"name\":\"Pozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg\",\"datePublished\":\"2020-06-30T06:11:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-09T09:04:39+00:00\",\"description\":\"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/05\\\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg\",\"width\":1510,\"height\":755},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pozosta\u0142e minikomputery – co poza Raspberry i Arduino?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Botland\",\"description\":\"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Botland\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"width\":250,\"height\":57,\"caption\":\"Botland\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/Botland\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/802076b13f8a358284688d7634c1bfe7\",\"name\":\"Marcin Lesi\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/MarcinL-150x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/MarcinL-150x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/MarcinL-150x150.jpg\",\"caption\":\"Marcin Lesi\u0144ski\"},\"description\":\"Mi\u0142o\u015bnik elektroniki, druku 3D i nauk stosowanych, swoj\u0105 wiedz\u0119 gromadzi od 14-tego roku \u017cycia. W Botlandzie tworzy projekty i poradniki dla klient\u00f3w, a w wolnym czasie zajmuje si\u0119 automatycznymi uprawami i prototypowaniem. Fan muzyki rockowej i brytyjskiego kina.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/author\\\/marcin-l\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland","description":"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland","og_description":"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.","og_url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/","og_site_name":"Botland","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/Botland\/","article_published_time":"2020-06-30T06:11:21+00:00","article_modified_time":"2026-02-09T09:04:39+00:00","og_image":[{"width":1510,"height":755,"url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marcin Lesi\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Marcin Lesi\u0144ski","Szacowany czas czytania":"21 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/"},"author":{"name":"Marcin Lesi\u0144ski","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/person\/802076b13f8a358284688d7634c1bfe7"},"headline":"Pozosta\u0142e minikomputery – co poza Raspberry i Arduino?","datePublished":"2020-06-30T06:11:21+00:00","dateModified":"2026-02-09T09:04:39+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/"},"wordCount":3784,"publisher":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg","keywords":["Arduino","minikomputery","Raspberry","RPi"],"articleSection":["Arduino","Ciekawostki"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/","name":"Pozosta\u0142e minikomputery - co poza Raspberry i Arduino? - Botland","isPartOf":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg","datePublished":"2020-06-30T06:11:21+00:00","dateModified":"2026-02-09T09:04:39+00:00","description":"Sprawd\u017a minikomputery na botland.com.pl. Bogata oferta komputer\u00f3w jednop\u0142ytkowych, w najlepszych cenach - serdecznie zapraszamy do zakup\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#primaryimage","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg","contentUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/new2023-okladki-cz4_5-pozostale-arduino.jpg","width":1510,"height":755},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/pozostale-minikomputery-co-poza-raspberry-i-arduino\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pozosta\u0142e minikomputery – co poza Raspberry i Arduino?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#website","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/","name":"Botland","description":"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland","publisher":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/botland.store\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#organization","name":"Botland","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","contentUrl":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","width":250,"height":57,"caption":"Botland"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/facebook.com\/Botland\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/botland.store\/blog\/#\/schema\/person\/802076b13f8a358284688d7634c1bfe7","name":"Marcin Lesi\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/MarcinL-150x150.jpg","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/MarcinL-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/MarcinL-150x150.jpg","caption":"Marcin Lesi\u0144ski"},"description":"Mi\u0142o\u015bnik elektroniki, druku 3D i nauk stosowanych, swoj\u0105 wiedz\u0119 gromadzi od 14-tego roku \u017cycia. W Botlandzie tworzy projekty i poradniki dla klient\u00f3w, a w wolnym czasie zajmuje si\u0119 automatycznymi uprawami i prototypowaniem. Fan muzyki rockowej i brytyjskiego kina.","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/author\/marcin-l\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2846"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2846\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}