{"id":2803,"date":"2021-03-25T08:27:48","date_gmt":"2021-03-25T07:27:48","guid":{"rendered":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/?p=2803"},"modified":"2025-07-18T11:37:35","modified_gmt":"2025-07-18T09:37:35","slug":"jak-czytac-schematy-elektryczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/jak-czytac-schematy-elektryczne\/","title":{"rendered":"Jak czyta\u0107 schematy elektryczne?"},"content":{"rendered":"Czas czytania:<\/span> 8<\/span> min.<\/span><\/span>\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Do przedstawiania struktury uk\u0142ad\u00f3w elektronicznych lub elektrycznych u\u017cywamy tzw. schemat\u00f3w ideowych<\/b>. Dla projektant\u00f3w stanowi\u0105 one podstawowe narz\u0119dzie podczas wykonywania dokumentacji: na podstawie schemat\u00f3w tworzy si\u0119 bowiem np. projekty p\u0142ytek drukowanych<\/a><\/b>; s\u0105 one przydatne tak\u017ce jako baza do wykonywania oblicze\u0144. Warto wspomnie\u0107 te\u017c, \u017ce w\u0142a\u015bnie ze schemat\u00f3w ideowych uk\u0142ad\u00f3w elektronicznych czerpie si\u0119 dane do sporz\u0105dzania listy element\u00f3w (materia\u0142\u00f3w), nazywanej z angielskiego BOM (bill of materials<\/em>). Z tego wzgl\u0119du ju\u017c na samym pocz\u0105tku przygody z elektronik\u0105 <\/a><\/b>nale\u017cy nauczy\u0107 si\u0119 czytania takich rysunk\u00f3w \u2013 jest to proces, kt\u00f3ry (tak jak w prawie ka\u017cdej innej dziedzinie) wymaga po prostu praktyki. I cho\u0107 bieg\u0142o\u015bci w analizie schemat\u00f3w nie da si\u0119 zdoby\u0107 od razu, to jednak z czasem, po przejrzeniu wielu schematycznych rysunk\u00f3w dojdziesz do wniosku, \u017ce zaczynasz je rozumie\u0107, a symbole, linie oraz po\u0142\u0105czenia na schematach odczytujesz z tak\u0105 sam\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105, jak litery w ksi\u0105\u017ckach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jak czyta\u0107 schematy elektryczne i elektroniczne?<\/h2>

D\u0142u\u017csza praktyka w\u00a0czytaniu schemat\u00f3w\u00a0pozwala szybko, wygodnie i bezb\u0142\u0119dnie rozpoznawa\u0107 zale\u017cno\u015bci lub po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy elementami, ale tak\u017ce \u2013 i to jest w sztuce\u00a0analizowania schemat\u00f3w ideowych\u00a0kwestia kluczowa \u2013 u\u0142atwia zrozumienie, jaka jest logika konstrukcji danego uk\u0142adu, z jakiego typu uk\u0142adem mamy do czynienia i jak ma on dzia\u0142a\u0107. Dla os\u00f3b, kt\u00f3re dopiero zaczynaj\u0105 swoj\u0105 przygod\u0119 z\u00a0czytaniem schemat\u00f3w elektrycznych i elektronicznych, mo\u017ce to si\u0119 wydawa\u0107 wr\u0119cz zaskakuj\u0105ce, \u017ce maj\u0105c do dyspozycji wy\u0142\u0105cznie\u00a0schemat\u00a0jeste\u015bmy w stanie przewidzie\u0107, jakie napi\u0119cia b\u0119d\u0105 si\u0119 pojawia\u0142y w danych punktach uk\u0142adu, czy te\u017c jakie pr\u0105dy b\u0119d\u0105 w nim p\u0142yn\u0119\u0142y<\/b>. W rzeczywisto\u015bci okre\u015blenie takich danych jest mo\u017cliwe \u2013 to kwestia tylko i wy\u0142\u0105cznie praktyki. Dysponuj\u0105c pewnym do\u015bwiadczeniem mo\u017cna przewidywa\u0107 nie tylko zachowanie uk\u0142adu, ale te\u017c jego parametry i funkcje, a nawet wykrywa\u0107 b\u0142\u0119dy projektowe jeszcze przed zmontowaniem i uruchomieniem prototypu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Co by\u0142o pierwsze \u2013 schemat czy urz\u0105dzenie?<\/h3>

Cho\u0107 kwestia ta dotyczy raczej projektowania uk\u0142ad\u00f3w, ni\u017c samego\u00a0czytania schemat\u00f3w, to warto ju\u017c teraz zaznaczy\u0107, \u017ce jako pierwszy powstaje zawsze\u00a0schemat ideowy urz\u0105dzenia<\/b>. Oczywi\u015bcie na pocz\u0105tku nauki elektroniki mo\u017cesz eksperymentowa\u0107 na zasadzie pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w, pod\u0142\u0105czaj\u0105c r\u00f3\u017cne konfiguracje prostych uk\u0142ad\u00f3w elektronicznych na p\u0142ytce stykowej, ale z pewno\u015bci\u0105 w kr\u00f3tkim czasie opanujesz sztuk\u0119 elektroniki na tyle, by najpierw rozrysowywa\u0107 uk\u0142ad na papierze lub w programie komputerowym, a dopiero p\u00f3\u017aniej przenosi\u0107 go na p\u0142ytk\u0119 prototypow\u0105.<\/p>

Dlaczego\u00a0projektowanie schematu\u00a0musi poprzedza\u0107 zaprojektowanie p\u0142ytki drukowanej<\/b>? Pierwszy pow\u00f3d to fakt, \u017ce taki analityczny etap jest dla elektronik\u00f3w po prostu \u0142atwiejszy \u2013 o wiele mniej czasu zajmuje rozrysowanie uk\u0142adu i spokojne rozplanowanie poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w, ni\u017c umieszczanie ich od razu na p\u0142ytce. P<\/p>

o drugie (co ma ogromne znaczenie w przypadku \u201epowa\u017cnej\u201d, czyli przemys\u0142owej elektroniki) produkcja prototypu poci\u0105ga za sob\u0105 koszty i wymaga znacznie wi\u0119cej czasu, ni\u017c schematyczny rysunek.\u00a0<\/p>

Po trzecie, je\u017celi projekt powstaje w programie komputerowym nale\u017c\u0105cym do grupy tzw. program\u00f3w EDA, projekt p\u0142ytki w naturalny spos\u00f3b wynika wprost ze schematu \u2013 oprogramowanie automatycznie generuje pady lutownicze dla danych element\u00f3w oraz wykonuje wst\u0119pne po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy nimi, za\u015b zadaniem projektanta jest rozmieszczenie element\u00f3w i poprowadzenie ostatecznych \u015bcie\u017cek.\u00a0<\/p>

Schemat ideowy\u00a0przedstawia pewne kwestie w spos\u00f3b symboliczny, dlatego mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 tak, \u017ce faktyczne rozmieszczenie element\u00f3w elektronicznych lub ich cz\u0119\u015bci, jak w przypadku np. wyprowadze\u0144 mikrokontroler\u00f3w, b\u0119dzie prezentowa\u0107 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci nieco inaczej, ni\u017c na schemacie. W dokumentacji urz\u0105dzenia mamy zatem dwa r\u00f3\u017cne projekty:\u00a0schemat ideowy\u00a0oraz konkretny, wykonany na jego podstawie\u00a0projekt p\u0142ytki\u00a0(lub p\u0142ytek) PCB (ze \u015bcie\u017ckami, u\u0142o\u017ceniem element\u00f3w itp.). W artykule skoncentrujemy si\u0119 na pierwszym wspomnianym typie rysunk\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Czytanie schemat\u00f3w elektrycznych i elektronicznych\u00a0\u2013 podstawowe zasady<\/h2>

Nauk\u0119\u00a0czytania schemat\u00f3w ideowych, a tym samym projektowania ich, nale\u017ca\u0142oby zacz\u0105\u0107 od kilku podstawowych, powszechnie stosowanych regu\u0142. Po pierwsze: wszystkie po\u0142\u0105czenia rysujemy za pomoc\u0105 linii prostych<\/b>, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 poszczeg\u00f3lne ko\u0144c\u00f3wki element\u00f3w. Linie te powinni\u015bmy prowadzi\u0107 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci pionowo lub poziomo i powinny one krzy\u017cowa\u0107 si\u0119 pod k\u0105tem prostym. Znaczenie ma nawet sam wygl\u0105d punktu przeci\u0119cia<\/b> \u2013 na to nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 zar\u00f3wno przy tworzeniu, jak i\u00a0czytaniu schemat\u00f3w ideowych! Je\u015bli dwie linie krzy\u017cuj\u0105 si\u0119, ale w punkcie ich przeci\u0119cia nie ma kropki, to s\u0105 to linie niepo\u0142\u0105czone. Natomiast je\u017celi w punkcie przeci\u0119cia widoczna jest kropka (pogrubienie), mamy do czynienia z tak zwanym w\u0119z\u0142em, czyli po prostu z po\u0142\u0105czeniem elektrycznym tych dw\u00f3ch krzy\u017cuj\u0105cych si\u0119 linii.\u00a0<\/p>

Po\u0142\u0105czenia powinny by\u0107 prowadzone w taki spos\u00f3b, aby\u00a0czytanie schematu\u00a0by\u0142o mo\u017cliwie jak najprostsze i jak najbardziej intuicyjne. Nie jest r\u00f3wnie\u017c powiedziane, \u017ce linii nigdy nie prowadzi si\u0119 pod k\u0105tem innym, ni\u017c k\u0105t prosty (czyli inaczej ni\u017c poziomo i pionowo). W niekt\u00f3rych sytuacjach wr\u0119cz wskazane jest \u2013 ze wzgl\u0119du na czytelno\u015b\u0107\u00a0schematu\u00a0oraz pewne przyj\u0119te od lat ju\u017c konwencje rysownicze \u2013 aby prowadzi\u0107 linie uko\u015bnie. Dzieje si\u0119 tak np. w strukturze tak zwanego \u201emostka\u201d; cho\u0107by klasycznego mostka prostowniczego. Wspomniany uk\u0142ad sk\u0142ada si\u0119 z czterech element\u00f3w (diod prostowniczych) umieszczonych tak, jak zaprezentowali\u015bmy na rysunku.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Mostek\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Schemat ideowy mostka prostowniczego.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W dobrze zaprojektowanym schemacie wszystkie po\u0142\u0105czenia element\u00f3w i ich roz\u0142o\u017cenie na rysunku podporz\u0105dkowane s\u0105 sta\u0142ym, logicznym zasadom. Je\u015bli b\u0119dziemy przestrzega\u0107 tych umownych regu\u0142 podczas projektowania uk\u0142ad\u00f3w, zyskamy niemal pewno\u015b\u0107, \u017ce projekt zostanie w\u0142a\u015bciwie odczytany. I tak: przyj\u0119t\u0105 cz\u0119sto na schematach konwencj\u0105, kt\u00f3rej warto si\u0119 trzyma\u0107 podczas tworzenia w\u0142asnej dokumentacji, jest to, aby linie znajduj\u0105ce si\u0119 na wy\u017cszym potencjale (czyli np. dodatni biegun baterii czy te\u017c zasilacza) znajdowa\u0142y si\u0119 na schemacie wy\u017cej, ni\u017c elementy o ni\u017cszym potencjale (np. masa)<\/b>. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni elektronicy s\u0105 najcz\u0119\u015bciej tak przyzwyczajeni do tej regu\u0142y, \u017ce wr\u0119cz intuicyjnie traktuj\u0105 po\u0142\u0105czenia umieszczone na g\u00f3rze schematu jako te o wy\u017cszych potencja\u0142ach \u2013 zw\u0142aszcza w przypadku linii zasilania. Odst\u0119pstwa od opisanej zasady mo\u017cna spotka\u0107 w\u0142a\u015bciwie tylko w schematach z lat 60. czy 70. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>

Drug\u0105 cz\u0119sto spotykan\u0105 praktyk\u0105, je\u015bli chodzi o rozmieszczenie element\u00f3w na\u00a0schematach elektrycznych oraz elektronicznych, jest umieszczanie obwod\u00f3w wej\u015bciowych po lewej stronie, natomiast wyj\u015bciowych \u2013 po prawej<\/b>. Tak, jak podczas czytania ksi\u0105\u017cki, kiedy przesuwamy wzrok od strony lewej do prawej, tak i tutaj sygna\u0142y s\u0105 niejako \u201edoprowadzane\u201d ze strony lewej, przetwarzane na kolejnych stopniach uk\u0142adu, a sygna\u0142y wyj\u015bciowe s\u0105 wyprowadzane po stronie prawej. Sygna\u0142, logicznie rzecz bior\u0105c, przechodzi zatem przez uk\u0142ad w taki spos\u00f3b, jak tekst przez stron\u0119 w naszej europejskiej konwencji czytelniczej. W swojej praktyce elektronicznej spotkasz prawdopodobnie sytuacje, w kt\u00f3rych zasady tej nie da si\u0119 zastosowa\u0107, ale przestrzegaj jej zawsze, gdy tylko b\u0119dzie to mo\u017cliwe. Szczeg\u00f3lnie przydatna oka\u017ce si\u0119 np. przy\u00a0rysowaniu schemat\u00f3w\u00a0zasilaczy: sprawi, \u017ce oczywiste stanie si\u0119, gdzie mamy wej\u015bcie, a gdzie wyj\u015bcie sygna\u0142u.<\/p>

Podobnie post\u0119puj z uk\u0142adami filtr\u00f3w analogowych czy cho\u0107by wzmacniaczy, np. wzmacniacza audio. Zaciski wej\u015bciowe b\u0119dziesz mie\u0107 po lewej stronie schematu, po nich znajdzie si\u0119 stopie\u0144 przedwzmacniacza, nast\u0119pnie kolejne obwody, a\u017c do ko\u0144c\u00f3wki mocy, czyli ostatniego stopnia wzmacniacza, kt\u00f3ry dostarcza ju\u017c w\u0142a\u015bciw\u0105 moc do g\u0142o\u015bnika lub s\u0142uchawek i kt\u00f3ry znajdzie si\u0119 po stronie prawej. Przy tak rozrysowanym schemacie mo\u017cesz w prosty spos\u00f3b prze\u015bledzi\u0107 wzrokiem, w jakiej kolejno\u015bci nasz sygna\u0142 elektryczny b\u0119dzie fizycznie przechodzi\u0142 przez uk\u0142ad. Uporz\u0105dkowany spos\u00f3b prezentacji element\u00f3w i stopni uk\u0142adu jest te\u017c istotny z uwagi na to, \u017ce\u00a0schematy ideowe\u00a0posiadaj\u0105 niejednokrotnie pewne zaskakuj\u0105ce nie tylko dla pocz\u0105tkuj\u0105cego elektronika fragmenty. Je\u017celi jednak ca\u0142a konwencja u\u0142o\u017cenia element\u00f3w na schemacie jest utrzymana w logicznej, intuicyjnej postaci, wtedy tak\u017ce owe mniej oczywiste elementy czy fragmenty schematu s\u0105 \u0142atwiejsze do odczytania.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Symbole element\u00f3w na schematach ideowych<\/h3>

Symbole element\u00f3w\u00a0u\u017cywane na\u00a0schematach elektrycznych i elektronicznych\u00a0s\u0105 znormalizowane i zbli\u017cone do siebie<\/b>\u00a0niezale\u017cnie od tego, w jakim kraju powstaje konkretny schemat. Oczywi\u015bcie mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 pewne r\u00f3\u017cnice \u2013 s\u0105 one widoczne zw\u0142aszcza przy niekt\u00f3rych typach element\u00f3w, takich jak kondensatory<\/b> <\/a>spolaryzowane (elektrolityczne) czy cewki (d\u0142awiki)<\/a><\/b> i inne elementy indukcyjne. Najwi\u0119ksze r\u00f3\u017cnice zaobserwujemy w przypadku bramek logicznych i innych element\u00f3w podstawowej elektroniki cyfrowej. Na razie nie b\u0119dziemy si\u0119 jednak zag\u0142\u0119bia\u0107 w szczeg\u00f3\u0142y normalizacyjne dotycz\u0105ce\u00a0rysowania schemat\u00f3w uk\u0142ad\u00f3w logicznych, zajmiemy si\u0119 natomiast elementami podstawowymi i najcz\u0119\u015bciej spotykanymi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Symbole\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tworzenie i czytanie schemat\u00f3w elektronicznych\u00a0w programach komputerowych<\/h3>

W programach komputerowych (np. popularnym programie do projektowania elektroniki Eagle), a tak\u017ce w du\u017cych \u015brodowiskach projektowych dedykowanych dla profesjonalnych elektronik\u00f3w (jak Altium Designer) stosowane s\u0105 tak\u017ce specjalne\u00a0elementy schematowe. Nie okre\u015blaj\u0105 one element\u00f3w fizycznie lutowanych na p\u0142ytce drukowanej, ale pozwalaj\u0105 znacznie upro\u015bci\u0107\u00a0schematy ideowe. S\u0105 to tzw.\u00a0net labels<\/em>, czyli opisy sieci. Je\u017celi dwa fragmenty obwodu w danym schemacie uk\u0142adu elektronicznego okre\u015blone s\u0105 tak\u0105 sam\u0105 nazw\u0105 i tym samym symbolem (czasem symbol jest pomijany i jedynym oznaczeniem pozostaje napis umieszczony bezpo\u015brednio nad wolnym ko\u0144cem linii po\u0142\u0105czeniowej), to wiemy, \u017ce te dwie linie w rzeczywisto\u015bci s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone.\u00a0<\/p>

Takie podej\u015bcie pozwala na zwi\u0119kszenie czytelno\u015bci\u00a0schematu ideowego, poniewa\u017c nie musimy prowadzi\u0107 danej linii przez ca\u0142y schemat i omija\u0107 innych element\u00f3w oraz po\u0142\u0105cze\u0144. Wystarczy, \u017ce opiszemy dwie cz\u0119\u015bci obwodu t\u0105 sam\u0105 nazw\u0105 sieci (ang.\u00a0net<\/em>) \u2013 oznaczaj\u0105c dane obwody, kt\u00f3re s\u0105 na tym samym potencjale sprawimy, \u017ce program sam po\u0142\u0105czy je ze sob\u0105 w spos\u00f3b logiczny. My natomiast odzyskamy tak potrzebne miejsce do poprowadzenia po\u0142\u0105cze\u0144 i otrzymamy czytelniejszy schemat. Na rysunku przyk\u0142ad rozwi\u0105zania.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Schemat z Eagle.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tJak wida\u0107\u00a0rezystory <\/a><\/b>(oporniki) oznaczane s\u0105 jako pod\u0142u\u017cny prostok\u0105t pusty w \u015brodku. Je\u017celi przez ten prostok\u0105t przechodzi (lub dochodzi do niego) strza\u0142ka z dodatkowym, trzecim wyprowadzeniem, mamy do czynienia z potencjometrem.\u00a0Dodatkowa trzecia linia to nic innego, jak pod\u0142\u0105czenie suwaka. Ogniwo <\/a><\/b>oznaczamy natomiast jako dwie kreski, prostopad\u0142e do linii po\u0142\u0105czeniowych. D\u0142u\u017csza, cz\u0119sto cie\u0144sza, oznacza biegun dodatni, natomiast kr\u00f3tsza i (najcz\u0119\u015bciej) grubsza wskazuje biegun ujemny, czyli katod\u0119.\u00a0<\/span>\n\nOczywi\u015bcie je\u017celi mamy do czynienia z bateri\u0105<\/a><\/b> \u2013 a wi\u0119c szeregowym po\u0142\u0105czeniem kilku ogniw \u2013 w\u00f3wczas rysujemy je kolejno, jedno przy drugim, a ich liczba odpowiada najcz\u0119\u015bciej faktycznej liczbie ogniw, kt\u00f3re posiada dana bateria.<\/span>\n\nKondensatory oznaczamy nieco podobnie do baterii, przy czym obie kreski s\u0105 tej samej d\u0142ugo\u015bci i grubo\u015bci. W przypadku kondensator\u00f3w ceramicznych oraz foliowych takie oznaczenie jest proste, natomiast je\u017celi mamy do czynienia z kondensatorem elektrolitycznym, wtedy jedn\u0105 z kresek zast\u0119pujemy prostok\u0105tem obrysowanym cienk\u0105 lini\u0105, przy kt\u00f3rym znajduje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej znak plusa. To oznacza, \u017ce w\u0142a\u015bnie ta ko\u0144c\u00f3wka kondensatora powinna by\u0107 po\u0142\u0105czona z potencja\u0142em wy\u017cszym (pami\u0119taj, \u017ce w kondensatorach elektrolitycznych polaryzacja, czyli kierunek napi\u0119cia pod\u0142\u0105czonego do kondensatora, ma ogromne znaczenie).\n\nW przypadku oznacze\u0144 cewek mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie najcz\u0119\u015bciej spotykane konwencje. Pierwsza, cz\u0119\u015bciej stosowana w USA, to cewka oznaczona poprzez kilka p\u00f3\u0142okr\u0119g\u00f3w, co ma symulowa\u0107 wygl\u0105d uzwoje\u0144. Natomiast drugie, uproszczone oznaczenie, to po prostu pe\u0142ny prostok\u0105t, zamalowany wewn\u0105trz na czarno.\u00a0Symbol\u00a0ten spotkasz najcz\u0119\u015bciej na schematach europejskich jako oznaczenie d\u0142awik\u00f3w, np. przeciwzak\u0142\u00f3ceniowych czy te\u017c d\u0142awik\u00f3w stosowanych w przetwornicach DC\/DC. Diody <\/a><\/b>oznaczamy jako tr\u00f3jk\u0105t (najcz\u0119\u015bciej r\u00f3wnoboczny) z dorysowan\u0105 dodatkow\u0105 kresk\u0105. Kreska oznacza katod\u0119, natomiast podstawa tr\u00f3jk\u0105ta \u2013 anod\u0119 diody. Je\u017celi do tr\u00f3jk\u0105ta w oznaczeniu diody dochodz\u0105 dwie strza\u0142ki, mamy do czynienia z fotodiod\u0105, czyli diod\u0105 czu\u0142\u0105 na \u015bwiat\u0142o. Natomiast je\u017celi strza\u0142ki odchodz\u0105 od tr\u00f3jk\u0105ta na zewn\u0105trz, mamy do czynienia z diod\u0105 \u015bwiec\u0105c\u0105, czyli diod\u0105 LED.\n\nOpr\u00f3cz symboli opisanych powy\u017cej warto nauczy\u0107 si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cnych wersji oznacze\u0144 element\u00f3w stykowych: przycisk\u00f3w lub prze\u0142\u0105cznik\u00f3w. Najbardziej rozpowszechnione i intuicyjne oznaczenia takich element\u00f3w pokazali\u015bmy na rysunku. Pierwszy z nich oznacza (najcz\u0119\u015bciej, cho\u0107 nie zawsze) prze\u0142\u0105cznik bistabilny, czyli taki, kt\u00f3ry utrzymuje swoj\u0105 pozycj\u0119 po prze\u0142\u0105czeniu (tak, jak wy\u0142\u0105czniki zasilania). Drugi symbol stosowany jest w przypadku przycisk\u00f3w monostabilnych, czyli chwilowych \u2013 zwieraj\u0105 one obw\u00f3d tylko wtedy, gdy s\u0105 wci\u015bni\u0119te. W ten spos\u00f3b na\u00a0schematach ideowych\u00a0oznaczamy najcz\u0119\u015bciej np. popularne microswitche.\n\nPrzyrz\u0105dy pomiarowe<\/a><\/b>, czyli woltomierze i amperomierze, oznaczamy jako okr\u0105g z wpisan\u0105 do \u015brodka liter\u0105 V (dla woltomierzy) lub A (dla amperomierzy). Tego typu elementy obecnie rzadko spotyka si\u0119 na\u00a0schematach ideowych, aczkolwiek warto o nich pami\u0119ta\u0107, poniewa\u017c do tej pory wiele urz\u0105dze\u0144 wyposa\u017conych jest we wbudowane wska\u017aniki analogowe lub cyfrowe. Wymie\u0144my tu cho\u0107by zasilacze czy wzmacniacze audio z analogowym wska\u017anikiem (przyrz\u0105dem wskaz\u00f3wkowym). Tego typu oznaczenia bardzo cz\u0119sto spotka\u0107 mo\u017cna te\u017c w podr\u0119cznikach elektroniki czy elektrotechniki, na schematach pokazuj\u0105cych r\u00f3\u017cne uk\u0142ady pomiarowe wykorzystuj\u0105ce w\u0142a\u015bnie woltomierze czy amperomierze.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Podsumowanie<\/h3>

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 szybkiego i bezb\u0142\u0119dnego<\/b>\u00a0czytania schemat\u00f3w ideowych\u00a0<\/strong>jest kluczowa dla ka\u017cdego elektronika, dlatego ju\u017c dzi\u015b zach\u0119camy Ci\u0119, aby\u015b zacz\u0105\u0142 sukcesywnie analizowa\u0107 coraz bardziej z\u0142o\u017cone rysunki. Nawet je\u017celi na pocz\u0105tku (zw\u0142aszcza w przypadku du\u017cych urz\u0105dze\u0144) b\u0119d\u0105 Ci\u0119 one przera\u017ca\u0142y, to z czasem na pewno zaczniesz zauwa\u017ca\u0107 w nich pewne znajome ju\u017c struktury i obwody.\u00a0<\/p>

Umiej\u0119tno\u015b\u0107\u00a0<\/b>analizy schemat\u00f3w elektronicznych i elektrycznych<\/strong>\u00a0nie tylko u\u0142atwia swobodne odczytywanie dokumentacji, w tym zamys\u0142u konstruktora, czy nawet parametr\u00f3w konkretnych uk\u0142ad\u00f3w lub ich cz\u0119\u015bci, ale daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z ogromnej bazy schemat\u00f3w dost\u0119pnych w ksi\u0105\u017ckach, Internecie oraz materia\u0142ach producent\u00f3w. Zdobywaj\u0105c wiedz\u0119 na temat oznacze\u0144 i symboli zyskujesz zatem ogromne i bezcenne narz\u0119dzie do dalszej nauki i kszta\u0142cenia w zakresie samodzielnego projektowania.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n

Schematy elektryczne – FAQ<\/h2>\n\n
\n
\n