{"id":2460,"date":"2020-01-13T17:30:15","date_gmt":"2020-01-13T16:30:15","guid":{"rendered":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/?p=2460"},"modified":"2025-07-22T09:55:04","modified_gmt":"2025-07-22T07:55:04","slug":"potencjometr-jak-to-dziala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/potencjometr-jak-to-dziala\/","title":{"rendered":"Potencjometr – jak to dzia\u0142a?"},"content":{"rendered":"Czas czytania:<\/span> 7<\/span> min.<\/span><\/span>\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tPotencjometr<\/strong> <\/a>to komponent elektroniczny, kt\u00f3ry jest wykorzystywany w wielu popularnych urz\u0105dzeniach, na przyk\u0142ad sprz\u0119cie audio. Ich powszechne zastosowanie sprawia, \u017ce trudno jest znale\u017a\u0107 osob\u0119, kt\u00f3ra nigdy nie mia\u0142a kontaktu z takim elementem. Jednak nie wszyscy znaj\u0105 dok\u0142adn\u0105 zasad\u0119 dzia\u0142ania oraz mo\u017cliwe sposoby wykorzystania potencjometr\u00f3w.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tPotencjometry<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Symbol potencjometru<\/strong> – potencjometr oznaczany jest warto\u015bci\u0105 oporu (\u03a9). Wn\u0119trze potencjometru mo\u017cna regulowa\u0107 za pomoc\u0105 ruchomego suwaka, kt\u00f3ry styka si\u0119 ze \u015bcie\u017ck\u0105 oporow\u0105 wykonan\u0105 z materia\u0142u rezystancyjnego, takiego jak w\u0119giel, przewodz\u0105cy plastik, cement lub drut oporowy.<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Czym jest potencjometr?<\/h2>

Potencjometr to rezystancyjny (opieraj\u0105cy swoje dzia\u0142anie o zjawisko oporu elektrycznego) dzielnik napi\u0119cia<\/strong> wyposa\u017cony w mo\u017cliwo\u015b\u0107 regulacji<\/strong>. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 potencjometry analogowe<\/strong> ze \u015bcie\u017ck\u0105 oporow\u0105 (umo\u017cliwiaj\u0105ce p\u0142ynn\u0105 regulacj\u0119) oraz potencjometry cyfrowe<\/strong>, kt\u00f3re zbudowane s\u0105 z wielu rezystor\u00f3w (ten rodzaj pozwala na regulacj\u0119 w spos\u00f3b skokowy).<\/p>

Dzielnik napi\u0119cia<\/h2>

Dzielnik napi\u0119cia to urz\u0105dzenie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cliwe jest uzyskanie po\u017c\u0105danego stosunku mi\u0119dzy napi\u0119ciem wej\u015bciowym U<\/em><\/strong>1<\/sub><\/strong> a wyj\u015bciowym U<\/em><\/strong>2<\/sub><\/strong>. Proporcja uzyskanych warto\u015bci (stosunek U<\/em><\/strong>1 <\/sub><\/strong>do U<\/em><\/strong>2<\/sub><\/strong>) \u00a0nazywana jest wsp\u00f3\u0142czynnikiem K<\/em><\/strong>U<\/sub><\/em><\/strong> – okre\u015bla si\u0119 go jako tak zwan\u0105 przek\u0142adni\u0119 dzielnika. Napi\u0119cie wyj\u015bciowe U<\/em><\/strong>1<\/sub><\/strong> w dzielniku napi\u0119cia ma zawsze ni\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107, ni\u017c napi\u0119cie wyj\u015bciowe U<\/em><\/strong>2<\/sub><\/strong>, a jego warto\u015b\u0107 jest zale\u017cna od napi\u0119cia zasilania oraz stosunku warto\u015bci wykorzystanych rezystor\u00f3w. Mo\u017cna j\u0105 wyliczy\u0107 ze wzoru U<\/em><\/strong>2 <\/sub><\/strong>= [<\/strong>U<\/em><\/strong>1<\/sub><\/strong> \/<\/em><\/strong> (<\/strong>R<\/em><\/strong> + <\/strong>R<\/em><\/strong>1<\/sub><\/strong>)] <\/strong>R<\/em><\/strong>1<\/sub><\/em><\/strong>.<\/p>

Potencjometr czy rezystor nastawny?<\/h2>

Zar\u00f3wno potencjometr, jak i rezystor nastawny to nazwy tego samego elementu elektronicznego. Obydwie s\u0105 poprawne i mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane zamiennie, cho\u0107 okre\u015blenie rezystor nastawny jest nieco rzadziej spotykane, zw\u0142aszcza w handlu. Czasami u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nazwy rezystor zmienny.<\/p>

Budowa i dzia\u0142anie potencjometru<\/h2>

Podstawowy potencjometr posiada trzy wyprowadzenia, z czego dwa \u0142\u0105czy \u015bcie\u017cka o sta\u0142ej rezystancji. Trzecie (\u015brodkowe) wyprowadzenie \u0142\u0105czy si\u0119 ze \u015blizgaczem, kt\u00f3rego ustawienie na \u015bcie\u017cce oporowej mo\u017ce by\u0107 dowolnie regulowane. Zazwyczaj \u015blizgacz wyposa\u017cony jest w odpowiedni\u0105 obudow\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cliwe jest wygodne i bezpieczne regulowanie ustawienia na potencjometrze.<\/p>

Jak to dzia\u0142a?<\/h2>

Przesuni\u0119cie \u015blizgacza powoduje zmian\u0119 stosunku warto\u015bci rezystancji R <\/em><\/strong>(mi\u0119dzy pierwszym a drugim wyprowadzeniem) do warto\u015bci rezystancji R<\/em><\/strong>1 <\/sub><\/strong>(mi\u0119dzy drugim a trzecim wyprowadzeniem) i, co za tym idzie, zmian\u0119 napi\u0119cia wyj\u015bciowego (wynika to z podanego wy\u017cej wzoru na napi\u0119cie wyj\u015bciowe w rezystancyjnym dzielniku napi\u0119cia). Im wy\u017csza warto\u015b\u0107 rezystancji opornika R<\/em><\/strong>1<\/sub><\/strong>, tym mniejsza r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy napi\u0119ciem wej\u015bciowym a napi\u0119ciem wyj\u015bciowym.<\/p>

Uwaga!<\/h4>

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce konkretne potencjometry przeznaczone s\u0105 do pracy z okre\u015blonymi warto\u015bciami napi\u0119cia i nat\u0119\u017cenia pr\u0105du elektrycznego – przekroczenie ich mo\u017ce spowodowa\u0107 nieodwracalne uszkodzenie element\u00f3w.<\/p>

Podzia\u0142 potencjometr\u00f3w<\/h2>

Poszczeg\u00f3lne potencjometry r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie budow\u0105, sposobem obs\u0142ugi i innymi parametrami, kt\u00f3re warunkuj\u0105 ich cechy (na przyk\u0142ad mo\u017cliwe zastosowanie, precyzyjno\u015b\u0107 czy wytrzyma\u0142o\u015b\u0107).<\/p>

Ze wzgl\u0119du na budow\u0119<\/h2>

Podstawowy podzia\u0142 potencjometr\u00f3w ze wzgl\u0119du na ich budow\u0119 wyr\u00f3\u017cnia elementy analogowe (ze \u015bcie\u017ck\u0105 oporow\u0105) oraz cyfrowe (wyposa\u017cone w wiele rezystor\u00f3w). Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce oba rozwi\u0105zania cechuj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami u\u017cytkowymi oraz posiadaj\u0105 zar\u00f3wno zalety, jak i wady.<\/p>

Potencjometry analogowe<\/h2>

Potencjometry analogowe posiadaj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 oporow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wykonuje si\u0119 z tworzywa sztucznego, w\u0119gla, zwoj\u00f3w drutu oporowego lub spieku ceramiczno-metalowego. Zmiana po\u0142o\u017cenia \u015blizgacza powoduje zmian\u0119 stosunku rezystancji mi\u0119dzy opornikami, co prowadzi do zmiany warto\u015bci napi\u0119cia wyj\u015bciowego. Zalet\u0105 potencjometr\u00f3w analogowych jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 p\u0142ynnego regulowania proporcji mi\u0119dzy dwiema warto\u015bciami oporu, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna w dowolny spos\u00f3b regulowa\u0107 napi\u0119cie (w umo\u017cliwianym przez dany element zakresie). Wad\u0105 (zw\u0142aszcza w przypadku ta\u0144szych, gorzej wykonanych modeli) s\u0105 zak\u0142\u00f3cenia i trzeszczenie, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 podczas zmian ustawie\u0144 potencjometru.<\/p>

Potencjometry cyfrowe<\/h2>

Potencjometry cyfrowe wyposa\u017cone s\u0105 w szereg rezystor\u00f3w i prze\u0142\u0105cznik\u00f3w CMOS, a tak\u017ce logiczny uk\u0142ad steruj\u0105cy oraz elektroniczny licznik. Odpowiednie zaprogramowanie uk\u0142adu steruj\u0105cego pozwala na dostosowywanie uwzgl\u0119dnianej warto\u015bci rezystancji, a w zwi\u0105zku z tym – regulowanie napi\u0119cia wyj\u015bciowego. Rezystory mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3wn\u0105 lub r\u00f3\u017cn\u0105 (na przyk\u0142ad rosn\u0105c\u0105) warto\u015b\u0107 oporno\u015bci. Zalet\u0105 cyfrowych potencjometr\u00f3w jest brak szum\u00f3w i trzask\u00f3w, kt\u00f3re zdarzaj\u0105 si\u0119 w potencjometrach analogowych. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c uzyskanie pe\u0142nej powtarzalno\u015bci ustawie\u0144. Potencjometry cyfrowe posiadaj\u0105 jednak ograniczone mo\u017cliwo\u015bci zmiany nastawy.<\/p>

Ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b obs\u0142ugi<\/h2>

Cho\u0107 spos\u00f3b obs\u0142ugi nie wp\u0142ywa w znacz\u0105cym stopniu na podstawowe dzia\u0142anie potencjometru, warunkuje on wygod\u0119 u\u017cytkowania elementu w konkretnych zastosowaniach. Warto jest skorzysta\u0107 z tej wiadomo\u015bci przed wyborem potencjometru do projektowanych urz\u0105dze\u0144, poniewa\u017c mo\u017ce to znacz\u0105co poprawi\u0107 (lub pogorszy\u0107) ich funkcjonalno\u015b\u0107.\u00a0<\/p>

Przyk\u0142ad<\/h4>

Na precyzyjnym mikserze koncertowym przeznaczonym do sterowania nag\u0142o\u015bnieniem wydarze\u0144 muzycznych na \u017cywo \u0142atwiej b\u0119dzie wykorzysta\u0107 potencjometry suwakowe. Umo\u017cliwi\u0105 one dok\u0142adne kontrolowanie parametr\u00f3w d\u017awi\u0119ku przy jednoczesnym wizualnym odwzorowaniu poszczeg\u00f3lnych ustawie\u0144, co pozwala na szybkie reagowanie i dostosowywanie ustawie\u0144 na bie\u017c\u0105co. Skorzystanie z potencjometr\u00f3w suwakowych jest po prostu wygodne – mimo \u017ce pod wzgl\u0119dem technologicznym r\u00f3wnie dobrze sprawdzi\u0142yby si\u0119 precyzyjne, wieloobrotowe potencjometry obrotowe.\u00a0<\/p>

Potencjometry suwakowe<\/h2>

W potencjometrze suwakowym \u015bcie\u017cka oporowa stanowi lini\u0119 prost\u0105, a \u015blizgacz przesuwa si\u0119 po niej pionowo lub poziomo. Jest bardzo intuicyjny, poniewa\u017c po\u0142o\u017cenie suwaka stanowi jednoczesne wizualne odwzorowanie regulowanego parametru. Zajmuje jednak wi\u0119cej miejsca, ni\u017c potencjometr obrotowy, dlatego stosuje si\u0119 go przede wszystkim w urz\u0105dzeniach, gdzie miniaturyzacja nie jest priorytetem.<\/p>

Potencjometry obrotowe (osiowe)<\/h2>

Potencjometry obrotowe maj\u0105 zazwyczaj posta\u0107 ga\u0142ki ze wska\u017anikiem. Na obudowie urz\u0105dzenia wyposa\u017conego w taki potencjometr znajduje si\u0119 zwykle podzia\u0142ka, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cliwe jest dokonanie po\u017c\u0105danej nastawy. Zajmuje niewiele miejsca, dlatego z powodzeniem wykorzystuje si\u0119 go w urz\u0105dzeniach, w kt\u00f3rych oszcz\u0119dno\u015b\u0107 przestrzeni gra du\u017c\u0105 rol\u0119.<\/p>

Potencjometr obrotowy a prze\u0142\u0105cznik wielopozycyjny obrotowy<\/h2>

Obrotowy prze\u0142\u0105cznik wielopozycyjny (na przyk\u0142ad taki, jaki pozwala na ustawienie po\u017c\u0105danego programu w pralce) mo\u017ce wizualnie kojarzy\u0107 si\u0119 z potencjometrem obrotowym. Jednak zasada dzia\u0142ania obydwu element\u00f3w jest inna – potencjometr obrotowy steruje napi\u0119ciem przy pomocy kontroli rezystancji, natomiast prze\u0142\u0105cznik wielopozycyjny obrotowy (podobnie jak ka\u017cdy inny prze\u0142\u0105cznik) powoduje zamykanie i otwieranie obwod\u00f3w elektrycznych w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach.<\/p>

Ze wzgl\u0119du na charakterystyk\u0119 zmiany rezystancji<\/h2>

Potencjometry mo\u017cna podzieli\u0107 r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na nast\u0119puj\u0105ce wraz ze zmian\u0105 pozycji \u015blizgacza zmiany rezystancji.<\/p>

Potencjometry liniowe<\/h2>

W potencjometrach liniowych wzrost rezystancji jest proporcjonalny do zmiany po\u0142o\u017cenia \u015blizgacza. W przypadku element\u00f3w cyfrowych wi\u0105\u017ce si\u0119 to z r\u00f3wn\u0105 warto\u015bci\u0105 wszystkich rezystor\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 wewn\u0105trz. Potencjometry liniowe oznaczane s\u0105 zazwyczaj liter\u0105 A.<\/p>

Potencjometry logarytmiczne<\/h2>

W potencjometrach logarytmicznych wzrost rezystancji ma charakter logarytmiczny (czyli najpierw ro\u015bnie szybko, a potem coraz wolniej). Potencjometry liniowe oznaczane s\u0105 zazwyczaj liter\u0105 B.<\/p>

Praktyczne zastosowanie potencjometr\u00f3w logarytmicznych<\/h2>

Potencjometry logarytmiczne s\u0105 wykorzystywane do sterowania g\u0142o\u015bno\u015bci\u0105 w urz\u0105dzeniach audio. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c czu\u0142o\u015b\u0107 s\u0142uchu r\u00f3wnie\u017c ma charakter logarytmiczny, dlatego takie w\u0142a\u015bnie zg\u0142a\u015bnianie d\u017awi\u0119ku odbieramy jako r\u00f3wnomierne.<\/p>

Potencjometry wyk\u0142adnicze<\/h2>

W potencjometrach wyk\u0142adniczych wzrost rezystancji ma charakter wyk\u0142adniczy (czyli najpierw powi\u0119ksza si\u0119 ona powoli, a potem coraz szybciej). Potencjometry wyk\u0142adnicze oznacza si\u0119 zazwyczaj liter\u0105 B.<\/p>

Ze wzgl\u0119du na inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci i funkcje<\/h2>

Podzia\u0142u potencjometr\u00f3w mo\u017cna dokona\u0107 ze wzgl\u0119du na wiele parametr\u00f3w. Elementy te mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wyposa\u017cone w dodatkowe funkcje, dzi\u0119ki kt\u00f3rym lepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 w konkretnych zastosowaniach.\u00a0<\/p>

Potencjometry z wy\u0142\u0105cznikiem<\/h2>

W potencjometrach z wy\u0142\u0105cznikiem na skrajnym ko\u0144cu \u015bcie\u017cki znajduje si\u0119 prze\u0142\u0105cznik, kt\u00f3ry pozwala na ca\u0142kowite odci\u0119cie zasilania. Takie rozwi\u0105zanie cz\u0119sto wykorzystywane jest w radiach, gdzie \u015bciszenie urz\u0105dzenia do zera powoduje r\u00f3wnocze\u015bnie jego wy\u0142\u0105czenie.<\/p>

Potencjometry wieloobrotowe (precyzyjne)<\/h2>

Prze\u0142\u0105czniki wieloobrotowe stosuje si\u0119 w miejscach, gdzie potrzebna jest du\u017ca precyzja nastawy (na przyk\u0142ad maszynach przemys\u0142owych). By unikn\u0105\u0107 tworzenia elementu o bardzo du\u017cych rozmiarach, stosuje si\u0119 prze\u0142\u0105czniki z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wykonania wi\u0119cej ni\u017c jednego obrotu.<\/p>

Potencjometry monta\u017cowe<\/h2>

Potencjometry monta\u017cowe nie s\u0105 zwykle wyposa\u017cone w obudow\u0119 oraz w zewn\u0119trzn\u0105 o\u015b (na kt\u00f3rej zazwyczaj umieszcza si\u0119 ga\u0142k\u0119 do regulowania ustawie\u0144). Stosuje si\u0119 takie rozwi\u0105zanie, poniewa\u017c wykorzystuje si\u0119 je najcz\u0119\u015bciej w sytuacjach wyst\u0119puj\u0105cych jednorazowo lub bardzo rzadko (na przyk\u0142ad podczas kalibrowania sprz\u0119tu elektronicznego lub uruchamiania go po raz pierwszy). Zazwyczaj do dokonania po\u017c\u0105danej nastawy potrzebne jest u\u017cycie \u015brubokr\u0119tu.<\/p>

Potencjometry sprz\u0119\u017cone<\/h2>

Potencjometr sprz\u0119\u017cony stanowi tak naprawd\u0119 dwa potencjometry kontrolowane przy pomocy jednego elementu. Dobrym przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 na przyk\u0142ad g\u0142o\u015bniki stereo, gdzie regulacja procentowego obci\u0105\u017cenia obu g\u0142o\u015bnik\u00f3w jest dokonywana przy pomocy pojedynczej ga\u0142ki (pozycja \u201czero\u201d oznacza proporcj\u0119 1:1).<\/p>

Zastosowanie potencjometr\u00f3w<\/h2>

Potencjometry znajduj\u0105 szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach. Wykorzystuje si\u0119 je mi\u0119dzy innymi w sprz\u0119cie audio<\/p>

Sprz\u0119t audio oraz instrumenty muzyczne<\/h2>

W urz\u0105dzeniach audio, takich jak wie\u017ce, g\u0142o\u015bniki, wzmacniacze instrumentalne, kolumny, instrumenty elektryczne, miksery czy przystawki nag\u0142a\u015bniaj\u0105ce, potencjometry wykorzystuje si\u0119 do regulacji g\u0142o\u015bno\u015bci, ustawiania proporcji mi\u0119dzy cz\u0119stotliwo\u015bciami niskimi i wysokimi czy do kontrolowania nat\u0119\u017cenia d\u017awi\u0119ku w poszczeg\u00f3lnych elementach instalacji stereo. W tych zastosowaniach wykorzystuje si\u0119 zar\u00f3wno potencjometry analogowe, jak i cyfrowe.<\/p>

\u015aciemniacze do instalacji o\u015bwietleniowej<\/h2>

Przy pomocy odpowiednio dobranego potencjometru mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c regulowanie intensywno\u015bci o\u015bwietlenia. W najprostszym wariancie element ten zostaje zamontowany mi\u0119dzy \u017ar\u00f3d\u0142em zasilania (na przyk\u0142ad przewodem pod\u0142\u0105czonym do gniazdka elektrycznego) a \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a (na przyk\u0142ad lamp\u0105 wyposa\u017con\u0105 w \u017car\u00f3wk\u0119). Zmniejszanie i zwi\u0119kszanie warto\u015bci oporu na potencjometrze powoduje intensyfikacj\u0119 lub os\u0142abienie strumienia \u015bwiat\u0142a. Takie rozwi\u0105zanie, cho\u0107 wymaga r\u00f3\u017cnej konstrukcji i r\u00f3\u017cnych warto\u015bci pr\u0105dowych, mo\u017ce zosta\u0107 zastosowane w ka\u017cdej instalacji o\u015bwietleniowej, w kt\u00f3rej intensywno\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a zale\u017cy od dostarczanej mocy – czyli na przyk\u0142ad w diodach LED czy tradycyjnych \u017car\u00f3wkach wolframowych.<\/p>

Regulacja pr\u0119dko\u015bci obrotowej silnik\u00f3w<\/h2>

Potencjometry stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do regulowania pr\u0119dko\u015bci obrotowej w silnikach elektrycznych – na przyk\u0142ad takich, jakie wykorzystuje si\u0119 w tramwajach. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest wygodne regulowanie intensywno\u015bci pracy silnika umieszczonego w urz\u0105dzeniu (na przyk\u0142ad pr\u0119dko\u015bci pojazdu).<\/p>

Parametry potencjometru<\/h2>

Wyb\u00f3r odpowiednich parametr\u00f3w potencjometru pomaga dopasowa\u0107 element do planowanego zastosowania. Oto niekt\u00f3re z cech i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, na kt\u00f3re warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 podczas wybierania potencjometru do swoich projekt\u00f3w:<\/p>

Typ<\/h2>

Potencjometry analogowe pozwalaj\u0105 na bardziej precyzyjn\u0105 kontrol\u0119 nastaw, jednak szybciej si\u0119 zu\u017cywaj\u0105 i s\u0105 stosunkowo podatne na zak\u0142\u00f3cenia. Natomiast potencjometry cyfrowe posiadaj\u0105 ograniczenia pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci mo\u017cliwych ustawie\u0144, jednak s\u0105 mniej awaryjne i nie powoduj\u0105 niepo\u017c\u0105danych efekt\u00f3w d\u017awi\u0119kowych podczas regulowania nastawy.<\/p>

Budowa i spos\u00f3b obs\u0142ugi<\/h2>

Je\u017celi szukasz elementu zast\u0119pczego, zazwyczaj wiesz ju\u017c, czy b\u0119dzie to potencjometr obrotowy, czy suwakowy. Jednak w przypadku tworzenia projektu od zera warto si\u0119 zastanowi\u0107, kt\u00f3re rozwi\u0105zanie b\u0119dzie wygodniejsze i bardziej praktyczne. Zwr\u00f3\u0107 te\u017c uwag\u0119, czy element ma by\u0107 obs\u0142ugiwany tylko przez osob\u0119 wykwalifikowan\u0105, na przyk\u0142ad serwisanta, czy przez u\u017cytkownika. W pierwszym przypadku lepszy b\u0119dzie potencjometr monta\u017cowy, natomiast w drugim – element wyposa\u017cony w mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142atwej zmiany nastaw.<\/p>

Charakterystyka i warto\u015b\u0107 rezystancji<\/h2>

Potencjometry o r\u00f3\u017cnej charakterystyce i warto\u015bci oporu s\u0105 stosowane w r\u00f3\u017cnych sytuacjach – obydwa parametry powinny by\u0107 dostosowane do planowanego wykorzystania danego elementu. Natomiast w przypadku poszukiwania cz\u0119\u015bci zast\u0119pczych do gotowego sprz\u0119tu najlepiej jest sprawdzi\u0107, jaki potencjometr zosta\u0142 oryginalnie zamontowany przez producenta, i wykorzysta\u0107 ten sam model lub jego zamiennik.<\/p>

Uwaga!<\/h4>

Standardowo potencjometry liniowe oznacza si\u0119 liter\u0105 A, logarytmiczne – liter\u0105 B, a wyk\u0142adnicze – liter\u0105 C. Jednak te oznaczenia mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od producenta danego modelu, dlatego przed zakupem konkretnego produktu zawsze warto zapozna\u0107 si\u0119 z jego opisem katalogowym.<\/p>

Dopuszczalne obci\u0105\u017cenie \u015bcie\u017cki oporowej<\/h2>

Dopuszczalne obci\u0105\u017cenie pr\u0105dowe \u015bcie\u017cki oporowej warunkuje nie tylko prawid\u0142owe dzia\u0142anie potencjometru, ale r\u00f3wnie\u017c jego trwa\u0142o\u015b\u0107. To szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w przypadku precyzyjnych projekt\u00f3w, gdzie nie mo\u017cna sobie pozwoli\u0107 na wyst\u0105pienie usterek. Warto uwa\u017cnie kontrolowa\u0107 ten parametr r\u00f3wnie\u017c w sytuacji, gdy stosowane potencjometry s\u0105 bardzo niewielkie – cz\u0119sto s\u0105 one wra\u017cliwe nawet na przekroczenie dopuszczalnych warto\u015bci pr\u0105du o wielko\u015bci rz\u0119du kilku miliamper\u00f3w.<\/p>

Tolerancja rezystancji<\/h2>

Tolerancja rezystancji w potencjometrach ma podobne znaczenie, jak w zwyk\u0142ych (nieregulowanych) rezystorach, jednak jej warto\u015b\u0107 – ze wzgl\u0119du na charakter elementu – jest zazwyczaj wy\u017csza i nawet w wysokiej jako\u015bci sprz\u0119cie mo\u017ce wynosi\u0107 kilkana\u015bcie lub kilkadziesi\u0105t procent.<\/p>

Ilo\u015b\u0107 mo\u017cliwych nastaw<\/h2>

Jest to parametr, kt\u00f3ry wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie w potencjometrach cyfrowych i jest zale\u017cny od liczby wykorzystanych do ich budowy rezystor\u00f3w. Potencjometry precyzyjne mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 ilo\u015bci mo\u017cliwych nastaw liczone w tysi\u0105cach, co sprawia, \u017ce skokowo\u015b\u0107 zmiany ustawie\u0144 staje si\u0119 niemal niezauwa\u017calna.<\/p>

Dodatkowe funkcje<\/h2>

Potencjometry wyposa\u017cone w dodatkowe funkcje, na przyk\u0142ad umieszczony na ko\u0144cu prze\u0142\u0105cznik, pozwalaj\u0105 na u\u0142atwienie u\u017cytkownikowi obs\u0142ugi wyposa\u017conych w nie urz\u0105dze\u0144 oraz zmniejszenie liczby element\u00f3w potrzebnych do sterowania sprz\u0119tem. Pomaga to zwi\u0119kszy\u0107 komfort u\u017cytkowania i zaoszcz\u0119dzi\u0107 miejsce. Innymi wa\u017cnymi parametrami s\u0105 szczelno\u015b\u0107 (okre\u015blana jako stopie\u0144 ochrony IP) czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 sterowania wi\u0119cej ni\u017c jednym potencjometrem przy pomocy tego samego elementu.<\/p>

Odpowiedni osprz\u0119t<\/h2>

Potencjometry cz\u0119sto sprzedawane s\u0105 z potrzebnymi akcesoriami, na przyk\u0142ad montowan\u0105 na osi potencjometru obrotowego ga\u0142k\u0105. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na praktyczne zagadnienia zwi\u0105zane z zastosowaniem poszczeg\u00f3lnych rozwi\u0105za\u0144 w danym projekcie: na przyk\u0142ad potencjometr obrotowy o stopniu szczelno\u015bci IPX8, przeznaczony do zastosowania w \u0142azience, powinien by\u0107 wyposa\u017cony w ga\u0142k\u0119 o powierzchni umo\u017cliwiaj\u0105cej wygodne manipulowanie ustawieniami nawet w momencie, gdy u\u017cytkownik ma mokre r\u0119ce.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n

Potencjometr (Rezystor nastawny) – FAQ<\/h2>\n\n
\n
\n