{"id":101323,"date":"2025-04-08T15:00:52","date_gmt":"2025-04-08T13:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/?p=101323"},"modified":"2026-04-08T10:42:44","modified_gmt":"2026-04-08T08:42:44","slug":"krotka-historia-modeli-jezykowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych"},"content":{"rendered":"Czas czytania:<\/span> 6<\/span> min.<\/span><\/span>\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wsp\u00f3\u0142czesne du\u017ce modele j\u0119zykowe (LLM)<\/strong> ca\u0142kiem sprawnie udaj\u0105 ludzi. Oczywi\u015bcie w do\u015b\u0107 ograniczonej sferze, nie s\u0105 to przecie\u017c humanoidalne roboty rodem z film\u00f3w science fiction, ale trzeba przyzna\u0107, \u017ce generowane przez przyk\u0142adowo chatGPT odpowiedzi mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 ludzkie. Dodatkowo, gdy dodamy do tego modulowany sztucznie g\u0142os, ludzki umys\u0142 mo\u017ce wpa\u015b\u0107 w dysonans poznawczy. Komputer \u201em\u00f3wi\u201d, a jego wypowiedzi nie cechuje tylko surowa forma i logika, powszechnym jest, \u017ce sztucznie wygenerowana wypowied\u017a, ma znacznie bardziej rozbudowan\u0105 form\u0119. Dodatkowa humorystyczna wstawka, refleksja nad pytaniem, czy nawet co\u015b, co mogliby\u015bmy nazwa\u0107 uczuciami maszyny. Wszystko to sprawia, \u017ce modele j\u0119zykowe wydaj\u0105 si\u0119 bardziej ludzkie, cho\u0107 w rzeczywisto\u015bci ich dzia\u0142anie sprowadza si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do przewidywania kolejnego s\u0142owa, z kt\u00f3rego budowane s\u0105 wi\u0119ksze zdania.<\/p>

Jednak tym razem nie b\u0119dziemy si\u0119 skupia\u0107 na samym dzia\u0142aniu sztucznej inteligencji, o tym przygotowa\u0142em ju\u017c kiedy\u015b materia\u0142 \u201eCzy naprawd\u0119 wiemy, jak dzia\u0142a sztuczna inteligencja?\u201d<\/a>. W tym artykule opowiem wam nieco o historii i rozwoju modeli j\u0119zykowych, z kt\u00f3rych tak ch\u0119tnie korzystaj\u0105 codziennie tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Od fikcji do rzeczywisto\u015bci <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201eWhat we want is a machine that can learn from experience,\u201d and that the \u201epossibility of letting the machine alter its own instructions provides the mechanism for this.\u201d<\/em><\/p>

Alan M. Turin 1947.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Chc\u0105c opowiedzie\u0107 histori\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych modeli LLM, musimy cofn\u0105\u0107 si\u0119 mniej wi\u0119cej do po\u0142owy XX wieku. Koncepcja sztucznej inteligencji nie jest niczym nowym, ludziom od wiek\u00f3w znana jest koncepcja maszyny, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 \u201euczy\u0107\u201d<\/strong>. Jednak dopiero na prze\u0142omie lat 40. i 50. XX wieku wizje kreowane na potrzeby tekst\u00f3w kultury zacz\u0119\u0142y wydawa\u0107 si\u0119 nieco bardziej przyst\u0119pne. Jest to zas\u0142uga pierwszego pokolenia naukowc\u00f3w, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142o si\u0119 tematem AI na powa\u017cnie. Jednym z nich by\u0142 mi\u0119dzy innymi brytyjski uczony Alan Turing<\/strong>. Jego wk\u0142ad w budowanie spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci zwi\u0105zanej ze sztuczn\u0105 inteligencja jest powszechnie znany, mowa tutaj mi\u0119dzy innymi o zaprezentowanym w 1947 roku w Londynie wyk\u0142adzie, kt\u00f3rego istot\u0105 by\u0142a teza, \u017ce ludzko\u015b\u0107 powinna d\u0105\u017cy\u0107 do budowy system\u00f3w, kt\u00f3re m\u00f3g\u0142by modyfikowa\u0107 same siebie, czy te\u017c opublikowana trzy lata p\u00f3\u017aniej praca \u201eComputing Machinery and Intelligence\u201d, w kt\u00f3rej przedstawiono matematyczne za\u0142o\u017cenia funkcjonowania sztucznego umys\u0142u. Jednak mimo zapa\u0142u naukowc\u00f3w do budowy inteligentnych maszyn i do\u015b\u0107 dobrej bazie teoretycznych za\u0142o\u017ce\u0144 problemem okaza\u0142a si\u0119 \u00f3wczesna technologia. Temat ten poruszy\u0142em szerzej w artykule \u201eTechnologiczne ograniczenia sztucznej inteligencji<\/a>\u201d dlatego tym pomin\u0119 ten jak\u017ce ciekawy okres historii i przejdziemy od razu do aspekt\u00f3w zwi\u0105zanych z budow\u0105 modeli j\u0119zykowych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Model j\u0119zykowy, czyli co?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jednym z pierwszych zastosowa\u0144 zauwa\u017conym przez naukowc\u00f3w, do kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o zaprz\u0105c cyfrowe sprz\u0119ty, by\u0142o t\u0142umaczenie maszynowe<\/strong>. Z dzisiejszej perspektywy wydaje si\u0119 to do\u015b\u0107 prymitywne, wszak\u017ce co\u015b takiego jak \u201et\u0142umacz\u201d z powodzeniem funkcjonuje ju\u017c od wielu lat. Jednak nietrudno wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce ponad p\u00f3\u0142 wieku temu my\u015bl o maszynie t\u0142umacz\u0105cej tekst naprawd\u0119 rozpala\u0142a umys\u0142. Pierwsze pr\u00f3by wykorzystania wczesnych komputer\u00f3w do tego typu zada\u0144 urzeczywistni\u0142y si\u0119 podczas II Wojny \u015awiatowej. Zar\u00f3wno jedna, jak i druga strona konfliktu prowadzi\u0142a badania nad t\u0142umaczeniem maszynowym i by\u0142o to rozwini\u0119cie prac, zwi\u0105zanych z <\/span>\u0142amaniem kod\u00f3w i szyfr\u00f3w przeciwnika<\/b>.<\/p>

Po zako\u0144czeniu II Wojny \u015awiatowej prace nad modelami j\u0119zykowymi przenios\u0142y si\u0119 z pa\u0144stwowych laboratori\u00f3w do prywatnych firm i uniwersytet\u00f3w zlokalizowanych g\u0142\u00f3wnie w Stanach Zjednoczonych. R\u00f3wnie\u017c tym razem to konflikt nap\u0119dza\u0142 badania nad pierwszymi t\u0142umaczami, nie by\u0142a to jednak otwarta, zbrojna konfrontacja a rywalizacja dw\u00f3ch najwi\u0119kszych mocarstw, czyli USA i Zwi\u0105zku Radzieckiego, okre\u015blana p\u00f3\u017aniej jako zimna wojna. Jednym z najwi\u0119kszych projekt\u00f3w w powojennej rzeczywisto\u015bci by\u0142y badania nad autonomicznym algorytmem, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142by zwroty w j\u0119zyku rosyjskim na angielski<\/strong>. Przedsi\u0119wzi\u0119cie to realizowa\u0142o IBM we wsp\u00f3\u0142pracy z Uniwersytetem Georgtown.<\/p>

Jednak mimo niezwykle uzdolnionej grupy naukowc\u00f3w i do\u015b\u0107 sporych nak\u0142ad\u00f3w finansowych, projekt ten sko\u0144czy\u0142\u00a0si\u0119 pora\u017ck\u0105. Utrwali\u0142o to przekonanie, \u017ce zadanie przetwarzania ludzkiego j\u0119zyka cechuj\u0105cego si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105 i zawi\u0142o\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie czym\u015b prostym w realizacji.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 regu\u0142y\u2026 <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Chatbot Eliza. (https:\/\/medium.com\/@adria.cabello\/the-evolution-of-language-models-a-journey-through-time-3179f72ae7eb)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kamieniem milowym w rozwoju modeli j\u0119zykowych by\u0142o pojawienie si\u0119 pierwszego na \u015bwiecie chatbota<\/strong>. Eliza, bo pod tak\u0105 nazw\u0105 funkcjonowa\u0142 ten projekt, opracowany przez badacza z MIT Josepha Weizenbauma w 1966 roku by\u0142 to do\u015b\u0107 prostym programem symuluj\u0105cym rozmow\u0119. Algorytm Elizy bazowa\u0142 na rozpoznawaniu wzorc\u00f3w w danych wprowadzonych przez u\u017cytkownika i generowania na ich podstawie odpowiedzi i pyta\u0144. Regu\u0142, na kt\u00f3rych bazowa\u0142a Eliza nie by\u0142o zbyt wiele, przez co mo\u017cliwo\u015bci chatbota by\u0142y do\u015b\u0107 ograniczone, jednak cho\u0107 projektowi daleko by\u0142o do doskona\u0142o\u015bci stanowi\u0142 on pocz\u0105tek powa\u017cnych bada\u0144 nad przetwarzaniem j\u0119zyka naturalnego i nie tylko jego t\u0142umaczenia, ale te\u017c rozumienia<\/strong>.<\/p>

Z projektem tym wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c pewna ciekawostka. W psychologii znane jest co\u015b takiego jak \u201eEliza Effect\u201d. Wzi\u0119\u0142o si\u0119 to z faktu, \u017ce osoby, kt\u00f3rym po raz pierwszy pozwolono \u201eporozmawia\u0107\u201d z komputerowym modelem j\u0119zykowym, by\u0142y wr\u0119cz oczarowane. Mimo \u017ce Eliza odpowiada\u0142a w do\u015b\u0107 przewidywalny i ograniczony spos\u00f3b, zauwa\u017cono, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b mia\u0142a tendencj\u0119 do nie\u015bwiadomego zak\u0142adania, \u017ce komputer zachowuje si\u0119 jak cz\u0142owiek przedstawiaj\u0105c w\u0142asne przemy\u015blenia, czy nawet emocje. \u00a0<\/p>

W kolejnych latach pojawi\u0142\u00a0si\u0119 te\u017c SHRDLU, czyli model r\u00f3wnie\u017c opracowany w MIT, ale przez Terrego Winograda. Projekt ten, cho\u0107 r\u00f3wnie\u017c ograniczony, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o przekazywane komputerowi polecenia, te sk\u0142adane by\u0142y z wcze\u015bniej przygotowanych fraz, wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 bieg\u0142o\u015bci\u0105 w budowie odpowiedzi<\/strong>. Program w do\u015b\u0107 naturalny spos\u00f3b \u0142\u0105czy\u0142\u00a0rzeczowniki, czasowniki i przymiotniki, przez co generowany tekst wydawa\u0142 si\u0119 jeszcze bardziej ludzki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Przewidywania i prawdopodobie\u0144stwa <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Zasadza dzia\u0142ania modelu bazuj\u0105cego na prawdopodobie\u0144stwie. (https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hidden_Markov_model)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znacz\u0105ca zmiana w podej\u015bciu do konstruowania modeli j\u0119zykowych nast\u0119puje w latach 90. XX wieku. Zamiast polega\u0107 na sztywno ustalonych wzorcach i regu\u0142ach badacze skupili si\u0119 na rozwi\u0105zaniach zwanych modelami statystycznymi. Ich dzia\u0142anie polega\u0142o przede wszystkim na analizowaniu i przewidywaniu kolejnego wyst\u0119puj\u0105cego w tek\u015bcie s\u0142owa<\/strong>. Dzi\u0119ki temu, model m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardziej elastyczny i nieprzewidywalny w pozytywnym tego s\u0142owa znaczeniu. Przetwarzanie tekstu w ten spos\u00f3b pozwala\u0142o znacznie lepiej okre\u015bli\u0107 og\u00f3lny sens ca\u0142ej wypowiedzi, ani\u017celi znaczenie poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w. \u00a0<\/p>

Modele statystyczne, cho\u0107 elastyczne i obiecuj\u0105ce, by\u0142y problematyczne pod wzgl\u0119dem zapotrzebowania na dane. Program nie m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 w oparciu o magiczn\u0105 zasad\u0119 prawdopodobie\u0144stwa tak po prostu, musia\u0142 wiedzie\u0107 wcze\u015bniej jakie s\u0142owa wyst\u0119puj\u0105 po sobie najcz\u0119\u015bciej<\/strong> jednocze\u015bnie sprawdzaj\u0105c og\u00f3lny sens wypowiedzi. Dla przyk\u0142adu w zadaniu \u201eVolkswagen jest niemieckim koncernem\u2026\u201d oczywistym jest, \u017ce ostatnim s\u0142owem b\u0119dzie \u201emotoryzacyjnym\u201d, ale typ\u00f3w koncern\u00f3w jest wiele, dlatego algorytm musi po\u0142\u0105czy\u0107 s\u0142owa kluczowe \u201eVolkswagen\u201d, \u201eniemiecki\u201d i na ich podstawie wygenerowa\u0107 odpowied\u017a. Aby by\u0142o to mo\u017cliwe, naukowcy musieli nakarmi\u0107 algorytm wcze\u015bniej sprawdzonymi i wyselekcjonowanymi informacjami.<\/p>

W tamtych latach prze\u0142omowymi modelami by\u0142y konstrukcje n-gram<\/strong>. Oszacowywa\u0142y on prawdopodobie\u0144stwo kolejnego s\u0142owa, bazuj\u0105c na matematycznych wzorach, jednocze\u015bnie analizuj\u0105c sens wcze\u015bniejszego tekstu. Tak jak poprzednie modele urzeczywistni\u0142y wizj\u0119 \u0142\u0105czenia ludzkich s\u0142\u00f3w przez maszyny, tak n-gram pozwoli\u0142 znacznie lepiej wychwyci\u0107 subtelno\u015bci j\u0119zyka.<\/p>

Lata 90. s\u0105 te\u017c czasem pojawienia si\u0119 pierwszych sieci neuronowych i modeli g\u0142\u0119bokiego uczenia<\/strong>. Cho\u0107 na pocz\u0105tku wykorzystywano je przede wszystkim do przetwarzaniu obraz\u00f3w, to z czasem uczeni zauwa\u017cyli, \u017ce te ca\u0142kiem sprawnie radz\u0105 sobie z generowaniem tekstu. Niestety podobnie jak w modelach statystycznych problemem by\u0142a skala. Projekty oparte o sieci neuronowe generowa\u0142y do\u015b\u0107 dobre kr\u00f3tkie teksty, jednak mia\u0142y znacz\u0105cy problem z d\u0142u\u017cszymi formami i zachowaniem ich sp\u00f3jno\u015bci. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w tego typu modeli by\u0142y Neural Network Language Model (RNNLM) oraz Latent Semantic Analysis (LSA).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Wsp\u00f3\u0142czesne modele j\u0119zykowe <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Przez lata dominuj\u0105cymi by\u0142y modele statystyczne, jak i te bazuj\u0105ce na sieciach neuronowych, a na kolejny krok milowy w tej dziedzinie musieli\u015bmy czeka\u0107 do 2017 roku. To w\u00f3wczas \u015bwiat\u0142o dzienne ujrza\u0142a praca \u201eAttention is All You Need\u201d, w kt\u00f3rej zaproponowano wykorzystanie nowatorskiego systemu uwagi. Za\u0142o\u017cenie by\u0142o do\u015b\u0107 proste: skoro modele generuj\u0105 kolejne s\u0142owa na bazie tych wykorzystanych wcze\u015bniej, to umo\u017cliwmy im te\u017c ich modyfikowanie. Dzi\u0119ki temu algorytm b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do wcze\u015bniej stworzonego tekstu<\/strong>, aby dostosowa\u0107 go w taki spos\u00f3b, aby pasowa\u0142 do kolejnych fraz.<\/p>

Podej\u015bcie to zrewolucjonizowa\u0142o spos\u00f3b, w jaki dzia\u0142a\u0142y modele j\u0119zykowe, zwi\u0119kszaj\u0105c znacznie jako\u015b\u0107 generowanych odpowiedzi, jak i poprawiaj\u0105c specjalizacje algorytmu. Ten m\u00f3g\u0142 by\u0107 od teraz znacznie lepiej wykorzystywany w konkretnych typach zada\u0144, czego efektem by\u0142o powstanie modeli takich jak: BERT, GPT, T5 czy RoBERTa.<\/p>

Punktem zwrotnym okaza\u0142o si\u0119 te\u017c wprowadzenie nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej przez OpenAI modelu GPT-2. Pod wzgl\u0119dem dzia\u0142ania bazowa\u0142\u00a0on na swoim poprzedniku, ale jednocze\u015bnie osza\u0142amia\u0142 skal\u0105. Dzi\u0119ki temu generowane teksty by\u0142y jeszcze bardziej doskona\u0142e, cho\u0107 jednocze\u015bnie obarczone pewnym problemem. Obszerno\u015b\u0107 wczesnych iteracji chataGPT sprawi\u0142a, \u017ce ten mia\u0142 sk\u0142onno\u015bci do konfabulacji i generowania nieprawdziwych odpowiedzi<\/strong>, co swoj\u0105 drog\u0105 nadal jest sporym problemem modeli j\u0119zykowych.<\/p>

W ten spos\u00f3b docieramy do aktualnie stosowanych algorytm\u00f3w GPT-3, GPT-4, BERT 2, Copilot czy te\u017c Jurassic-1. Modele te imponuj\u0105 swoj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015bci\u0105<\/strong> – GPT-4 jest oko\u0142o pi\u0119\u0107 razy wi\u0119kszy od swojego poprzednika i trzy tysi\u0105ce razy wi\u0119kszy od oryginalnego modelu BERT. Ilo\u015b\u0107 danych, kt\u00f3re wykorzystano przy etapie tworzenia, r\u00f3wnie\u017c jest ogromna, poza tym wiele z nich ma dost\u0119p do internetu, przez co odpowiedzi generowane s\u0105 na naj\u015bwie\u017cszej wersji danych<\/strong>. Pod wzgl\u0119dem dzia\u0142ania bazuj\u0105 one na pracy \u201eAttention is All You Need\u201d, jednocze\u015bnie implementuj\u0105c ciekawe rozwi\u0105zania, takie jak generowanie odpowiedzi na podstawie w\u0142asnych wcze\u015bniej stworzonych tekst\u00f3w, czy te\u017c wzorowaniu si\u0119 na ju\u017c powsta\u0142ych modelach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Modele j\u0119zykowe w funkcji czasu i z\u0142o\u017cono\u015bci. (https:\/\/medium.com\/@adria.cabello\/the-evolution-of-language-models-a-journey-through-time-3179f72ae7eb)<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Historia modeli j\u0119zykowych jest sztandarowym przyk\u0142adem d\u0105\u017cenia do lepszego zrozumienia j\u0119zyka naturalnego. Od potrzeby t\u0142umaczenia tekst\u00f3w, przez proste modele bazuj\u0105ce na z g\u00f3ry ustalonych regu\u0142ach, po ogromne i otwarte algorytmy mog\u0105ce modyfikowa\u0107 swoje w\u0142asne odpowiedzi. Mimo \u017ce ju\u017c teraz chatGPT zaskakuje swoim dzia\u0142aniem i to w pozytywny spos\u00f3b to wydaje si\u0119, \u017ce nadal jeste\u015bmy na pocz\u0105tku drogi. Na horyzoncie zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cemy problemy z bezpiecze\u0144stwem, halucynacjami (generowanie nieprawdziwych odpowiedzi) czy te\u017c zapotrzebowaniem na energi\u0119 i moc obliczeniow\u0105. Jednak niezale\u017cnie od tego wydaje si\u0119, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie ciekawa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>

  • https:\/\/www.dataversity.net\/a-brief-history-of-large-language-models\/<\/li>
  • https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Language_model<\/li>
  • https:\/\/medium.com\/@adria.cabello\/the-evolution-of-language-models-a-journey-through-time-3179f72ae7eb<\/li>
  • https:\/\/lifearchitect.ai\/timeline\/<\/li>
  • https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hidden_Markov_model<\/li>
  • https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/N-gram<\/li>
  • https:\/\/medium.com\/@kirudang\/language-model-history-before-and-after-transformer-the-ai-revolution-bedc7948a130<\/li>
  • https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=8fX3rOjTloc<\/li>
  • https:\/\/toloka.ai\/blog\/history-of-llms\/<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W artykule przyjrzymy si\u0119 historii i rozwojowi du\u017cych modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re potrafi\u0105 zadziwi\u0107 swoj\u0105 ludzk\u0105 \u201emow\u0105\u201d. Dowiedz si\u0119, jak te zaawansowane systemy dzia\u0142aj\u0105 i dlaczego ich odpowiedzi mog\u0105 przypomina\u0107 rozmow\u0119 z prawdziw\u0105 osob\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":101403,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[136,179,703],"tags":[],"class_list":["post-101323","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-kompendium","category-sztuczna-inteligencja"],"acf":[],"yoast_head":"\nKr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Botland\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/Botland\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-08T13:00:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-08T08:42:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1510\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"755\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Rafa\u0142 Bartoszak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Rafa\u0142 Bartoszak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Rafa\u0142 Bartoszak\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5a69e7f5db1f77c617f990e73bb83215\"},\"headline\":\"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych\",\"datePublished\":\"2025-04-08T13:00:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-08T08:42:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/\"},\"wordCount\":1971,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/historia-modeli.jpg\",\"articleSection\":[\"Ciekawostki\",\"Kompendium\",\"Sztuczna inteligencja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/\",\"name\":\"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/historia-modeli.jpg\",\"datePublished\":\"2025-04-08T13:00:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-08T08:42:44+00:00\",\"description\":\"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/historia-modeli.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/historia-modeli.jpg\",\"width\":1510,\"height\":755},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/krotka-historia-modeli-jezykowych\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Botland\",\"description\":\"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"Botland\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.store\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/04\\\/logo_kolor_WP_2-1.png\",\"width\":250,\"height\":57,\"caption\":\"Botland\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/Botland\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.de\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/5a69e7f5db1f77c617f990e73bb83215\",\"name\":\"Rafa\u0142 Bartoszak\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/IMG_21531-300x300.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/IMG_21531-300x300.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/07\\\/IMG_21531-300x300.jpg\",\"caption\":\"Rafa\u0142 Bartoszak\"},\"description\":\"Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Botlandem elektronik, kt\u00f3ry dzieli si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 w internecie. Entuzjasta system\u00f3w cyfrowych, uk\u0142ad\u00f3w programowalnych i mikroelektroniki. Pasjonat historii, ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na wiek XX.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/botland.com.pl\\\/blog\\\/author\\\/rafal-bartoszak\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland","description":"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland","og_description":"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.","og_url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/","og_site_name":"Botland","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/Botland\/","article_published_time":"2025-04-08T13:00:52+00:00","article_modified_time":"2026-04-08T08:42:44+00:00","og_image":[{"width":1510,"height":755,"url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Rafa\u0142 Bartoszak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Rafa\u0142 Bartoszak","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/"},"author":{"name":"Rafa\u0142 Bartoszak","@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#\/schema\/person\/5a69e7f5db1f77c617f990e73bb83215"},"headline":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych","datePublished":"2025-04-08T13:00:52+00:00","dateModified":"2026-04-08T08:42:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/"},"wordCount":1971,"publisher":{"@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg","articleSection":["Ciekawostki","Kompendium","Sztuczna inteligencja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/","name":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych - Botland","isPartOf":{"@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg","datePublished":"2025-04-08T13:00:52+00:00","dateModified":"2026-04-08T08:42:44+00:00","description":"W artykule przybli\u017cymy histori\u0119 i ewolucj\u0119 modeli j\u0119zykowych, kt\u00f3re codziennie wykorzystywane s\u0105 przez tysi\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#primaryimage","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg","contentUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/historia-modeli.jpg","width":1510,"height":755},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/krotka-historia-modeli-jezykowych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kr\u00f3tka historia modeli j\u0119zykowych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#website","url":"https:\/\/botland.de\/blog\/","name":"Botland","description":"Blog Raspberry Pi, Arduino, elektronika i robotyka - Botland","publisher":{"@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/botland.de\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#organization","name":"Botland","url":"https:\/\/botland.de\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","contentUrl":"https:\/\/botland.store\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/logo_kolor_WP_2-1.png","width":250,"height":57,"caption":"Botland"},"image":{"@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/facebook.com\/Botland\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/botland.de\/blog\/#\/schema\/person\/5a69e7f5db1f77c617f990e73bb83215","name":"Rafa\u0142 Bartoszak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/IMG_21531-300x300.jpg","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/IMG_21531-300x300.jpg","contentUrl":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/IMG_21531-300x300.jpg","caption":"Rafa\u0142 Bartoszak"},"description":"Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z Botlandem elektronik, kt\u00f3ry dzieli si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 w internecie. Entuzjasta system\u00f3w cyfrowych, uk\u0142ad\u00f3w programowalnych i mikroelektroniki. Pasjonat historii, ze szczeg\u00f3lnym naciskiem na wiek XX.","url":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/author\/rafal-bartoszak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101323","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101323"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101323\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/botland.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}